Hoe herken je een echte digitale architect? Dé lakmoesproef: architectuur behoeft geen formules en ingewikkelde modellen, engineering wel! Dus als er formules staan in een notitie of een boek dan is het van een engineer. Digitale architectuur is immers geen verzameling cryptische diagrammen, opgesteld door techneuten, bedoelt voor andere techneuten om iets ingewikkelds te bouwen. Digitale architectuur is een teken van beschaving, geeft een ‘corporate identity’ en is katalysator voor de gewenste bedrijfscultuur. Als een stakeholder uit de business niet spontaan geïnteresseerd is in de digitale architectuur dan wel die digitale architectuur niet begrijpt zonder expliciete uitleg, hebben we ook vaak te maken met engineering.

Een goede architect maakt van je onderneming geen Efteling door overdadige toepassing van IT. Met Efteling bedoel ik een serie losse attracties die allemaal erg spannend zijn, maar die niet bijdragen aan de totaalbeleving. Nieuwe technologieën bieden mogelijkheden tot geavanceerdere architecturen. Maar de inzet van technologie dient dienend te blijven.

Voor architectuur zijn visualisaties belangrijker dan architectuurmethoden. Methoden zijn bedoeld voor de onzekere architect als een soort looprekje en als een geheugensteuntje voor de uitgebluste architect. Een architect van de nieuwe generatie werkt met inzicht, overzicht en inspiratie op een creatieve wijze afgestemd op de specifieke situatie. Hierbij past niet het slaafs, mechanisch toepassen van een methode.
Ik ben benieuwd wanneer er voor de digitale wereld architectuurboeken komen waarin alleen maar plaatjes staan als illustratie van functionele wensen en strategische architectuurprincipes*. Kortgeleden kreeg ik een architectuurboek cadeau waarin niet alleen geen enkele echte architectuurvisualisatie stond, neen veel erger nog, het stond ook nog vol met formules. Jammer, op die manier wordt digitale architectuur nooit echt populair in de boardroom.

Een goede digitale architect heeft een persoonlijke smaak. Voor de een is het bedrijfsgebeuren prioriteit één, de ander zet de mens centraal. De een houdt van technologie, bij de ander ligt de focus op de Menselijke Maat. Vraag een architect expliciet naar zijn stijl. Kies als onderneming een architect die past bij jouw (gewenste) bedrijfscultuur.

De digitale architect van de nieuwe generatie maakt architectuurvisualisaties, stelt architectuurprincipes op en formuleert concepten. Stuk voor stuk moeilijke zaken. Ik bemerk te vaak bij klanten dat zij zwaar onderschatten hoeveel inspanning en doorlooptijd dat vergt. Wij zeggen al decennia lang dat meer inspanning in het voortraject dubbel en dwars wordt terugverdiend in het vervolg, maar opdrachtgevers schrikken nog steeds terug voor een fatsoenlijk financiële inspanning voor architectuur.

De wildgroei aan soms zeer exotische architectentitels is nauwelijks meer te overzien. Niet alleen is de klant allang de draad kwijt, ook de architecten zelf weten nauwelijks meer wie wat doet en waarom. Reeds in mijn oratie ‘Architectuur in de digitale wereld’ uit 2004 staat een voorstel voor slechts vier typen architecten in de digitale wereld: enterprise-architect, domeinarchitect, applicatiearchitect** en werkruimtearchitect. Sinds mijn oratie uit 2004 roep ik op tot een opschoningsslag in de architectenpopulatie. Waarom gebeurt dat nog steeds niet? En hoewel er nog steeds officieel geen consensus is over wat een digitale architect precies is en doet, zijn er merkwaardig genoeg al wel instituten die je kunnen certificeren tot een erkend architect. Wonderwel zijn er veel kandidaten die willen worden gecertificeerd onder het motto: we doen alles om erkenning te krijgen, want dat levert een hoger salaris/tarief op. Echte erkenning komt echter van opdrachtgevers en niet door te roepen: wat ben ik goed, wat ben ik goed, wat ben ik goed.

De hoogste architect, de CAO*** is de evenknie van de CIO. De CIO is een manager die zorgt/borgt dat de informatie blijft stromen, net zoals de CFO verantwoordelijk is voor het stromen van de centjes. De digitale architect is de creatieve vormgever die zorgt dat die informatiestromen mogelijk zijn. Hij is dus géén manager, uitgezonderd over een architectenteampje. Een goede chemie tussen beide topfunctionarissen is een zegen voor de onderneming.

Het functioneel ontwerp hoort aan de vraagkant, dus beschouw ik functioneel ontwerpers liever als junior architecten. Op grond van het aantal ITers dat in Nederland rondloopt en de omvang van het architectuurwerk binnen een automatiseringstraject, hebben wij in Nederland ruim 15.000 digitale architecten nodig. Ik schat dat er op dit ogenblik een slordige 1.200 digitale architecten aanwezig zijn, waarvan sommige nog fors dienen te worden bijgeschoold in de nieuwe wijze van werken. Er ligt voor universiteiten dus een grote uitdaging om invulling te geven aan deze grootse scholingstaak.

Resumerend, een digitale architect van de nieuwe generatie is een vertrouwenspersoon van de opdrachtgever, een ‘vriend’ van de gebruiker en hoeder van de Menselijke Maat, een realist met een goed gevoel voor de businessbehoefte, een artiest die inspirerende visualisaties maakt, een creatieveling die kan toveren met moderne technologie en een briljant communicator die zorgt voor een nieuw elan in de onderneming.

* Gezien de wirwar aan losse, onderling inconsistente brokken theorie, vrees ik dat ik mij nog één keer zal moeten bezondigen aan het schrijven van een compact theorieboek over digitale architectuur.

** In deze tijd van servicesoriëntatie zou het correcter zijn om te spreken over een servicesunit in plaats van een applicatie.

*** CAO staat voor Corporate Architectural Officer.

Gepubliceerd in verkorte vorm in de Automatisering Gids, 5 december 2008, nummer 49, pagina 16.

Reacties (3)

Alleen geregistreerde gebruikers kunnen reacties geven.
Log in of registreer.