Allereerst wil ik opmerken dat Opensource niet verward moet worden met de term Free Software. Opensource geeft aan dat de broncode van applicaties vrij toegankelijk is.  
Hiermee is nog niet gezegd dat er geen licentiemodel gehanteerd wordt voor het gebruik van de software. Ook het hergebruik van broncode of distributie wordt hiermee in beginsel nog niet vrijgegeven. 
 
Free Software is het licentiemodel waarbij bepaalde rechten ten aanzien van het bestuderen, wijzigen en opnieuw distribueren van de broncode en het vrije gebruik van desoftware toegekent worden.  
Nederlands als wij zijn denken we dat de engelse term free "gratis" betekent. Niets is minder waar.  
 
Daarnaast bestaan er nog vele variaties op het "licentiemodel" van ge/hergebruik en toegankelijkheid van broncode. Juridisch zitten de modellen van vrije software en broncode misschien nog wel complexer in elkaar dan de licentiemodellen van gesloten software. Het gaat echter te ver om daar hier nu op in te gaan. 
 
De essentie van Opensource/Free Software (ik veeg ze voor het gemak allemaal maar even op één hoop) is dat men zich wil afzetten tegen de "gesloten" tegenhangers (zie http://fsfe.org/). Met name Microsoft is hierin misschien wel het grote voorbeeld van geslotenheid. De geslotenheid van de broncode belet de gebruiker om zich te overtuigen van de gepogrammeerde functionaliteit. Zo werd Microsoft wel eens beticht van het doorsturen van CPU-informatie tijdens het gebruik van Windows om de verspreiding ervan te meten. 
 
Dan hebben we nog niet eens over het ontwikkelmodel. Broncode kan open zijn, terwijl een bedrijf besluit een eigen branche te onderhouden en distribueren. Neem bijvoorbeeld het model van Staroffice en OpenOffice van Sun. Wanneer men echter delen van de originele broncode aanpast dienen deze verbeteringen terruggegeven te worden aan de "community". Het staat echter de distributeur in zekere zin vrij om uitbreidingen te ontwikkelen voor eigen voordeel. Het ontwikkelen in vrije communities die op internet actief zijn lijkt me geen voorwaarde voor het openstellen van broncode. Dit ontwikkelmodel heeft echter wel bijgedragen aan het succes van Opensource in het algemeen. 
 
Wat zou het nu betekenen wanneer overheden Opensource zouden gaan gebruiken en deze zouden aanpassen? Indien zij de aanpassingen teruggeven aan de community wordt die daar verder onderhouden. Zo niet dan moet men het eigen maatwerk onderhouden.  
Daarmee komen we terug op het kosten aspect.  
Wat in de regel vaak gebeurd; 
- Aanhangers van vrije software vergelijken o.b.v. inverstering 
- Leveranciers van gesloten software vergelijken o.b.v. onderhoudskosten. 
op zich zullen beide partijen gelijk hebben. Het lijkt mij dan ook de taak van de CIO om bij het inkooptraject een inschatting van de TCO te eisen. 
 
Echter wanneer de politiek zich ermee bemoeit kan ik nooit achterhalen wat nu de drijfveer is om Opensource voor te schrijven. Denkt men werkelijk kosten te besparen door alleen Opensource voor te schrijven? Dan zou men in de aanbesteding zich meer moeten richten op de TCO! Wanneer de ideële gronden op toegankelijkheid van broncode een rol speelt dan lijkt me dit ook prima als kwaliteiteitseis te verwoorden in de aanbesteding.  
 
Maar maak het daarom alstjeblieft helder waarom Opensource noodzakelijk is voor het gebruik dat je voor ogen hebt.  
Het kapitalisme in onze westerse cultuur zal het waarschijnlijk in veel gevallen winnen van het opensource-ideaal, omdat we met het gebruik van software nu nog (teveel) de voordelen t.o.v. onze concurrenten kunnen bepalen.

Ik sluit me graag bij de opmerking van de vorige spreker aan dat je duidelijk moet maken wat voor gebruik je voor ogen hebt met OpenSource software. Ik zou daaraan willen toevoegen dat de keus voor OpenSource software evenals de keus voor elk ander pakket, het resultaat zou moeten zijn van een fatsoenlijke alternatieven-analyse. Om dit te illustreren wil ik een voorbeeld geven van een situatie, waarin zonder alternatieven-analyse veel te snel is gekozen voor een "goedkoop" alternatief. 
In een recent performance troubleshooting engagement stuitten wij op een OpenSource proxy, die niet in staat was http 1.1 door te laten. Voor de end-to-end tranactie performance is dit niet bijzonder wenselijk daar b.v. session persistence niet wordt ondersteund. Enig rondzoeken op de site van deze proxy leerde ons dat de community wel een heel plan de campagne had om de proxy te upgraden naar http 1.1 maar geen enkele zekerheid kon geven van het tijdstip waarop dit zou gebeuren. Dit hing af van de beschikbaarheid van de programmeurs. Er waren ook niet echt veel mogelijkheden om dit proces te versnellen. Het was gewoon geduld oefenen. 
Het betreffende bedrijf zal zich nu moeten beraden of de proxy vervangen zal moeten worden door een andere, die wel http 1.1 ondersteunt. Dit is een flinke ingreep, aangezien vrijwel alle uitgaande applicaties over deze proxy lopen. 
Daarmee is maar weer eens aangetoond dat goedkoop duurkoop kan zijn!

De noodkreet van Ton - "Maak daarom alstjeblieft helder waarom Opensource noodzakelijk is voor het gebruik dat je voor ogen hebt!" raakt wat mij betreft de kern.  
 
Het meest concrete antwoord vond ik in de brief van het Peruaanse congreslid Dr. Edgar Villanueva naar Microsoft Peru over het belang van vrije software in publieke informatievoorziening. Zie http://www.gendo.nl/content/villanueva-over-free-software. Prachtig leesvoer. 
 
Hij start vanuit de basisgaranties voor de rechtstaat: 
* Vrije toegang van publieke informatie door de burger 
* Stabiliteit van publieke informatie 
* Veiligheid voor de Staat en haar burgers 
 
Openheid staat aan de basis van deze drie.