Naast architectuurvisualisaties zijn architectuurprincipes het centrale thema in de digitale architectuur. Er bestaan echter nog grote meningsverschillen over wat architectuurprincipes precies zijn. In de praktijk zie ik naast serieuze verzamelingen van architectuurprincipes nog te vaak vage lijstjes die meer lijken op een wensenlijst voor Sinterklaas dan een serieuze opsomming van architectuurprincipes die daadwerkelijk en aantoonbaar de ontwerpruimte inperken. ‘I have a dream’ is een prachtige slogan om achteraan te lopen, wellicht het juiste middel om een beweging op gang te brengen. Maar deze slogan beperkt niet de ontwerpruimte in de digitale wereld.
Waar komt de behoefte aan architectuurprincipes vandaan? In het begin van de automatisering krasten we regels code uit de losse pols. Toen na verloop van tijd dit aantal wel wat groot werd, kwamen we er achter dat het handig was om eerst een ontwerp te maken. Zo werd het technisch ontwerp geboren. Nog enige tijd later werden we ons bewust van het feit dat de geautomatiseerde systemen eigenlijk waren bedoeld voor de gebruikers. Hun wensen en eisen dienden, voorafgaand aan het technisch ontwerp, te worden gespecificeerd en vormgegeven. Dus werd het functioneel ontwerp bedacht. Omdat de automatisering tegenwoordig bedrijfsbreed wordt aangepakt zijn wij uiteindelijk tot de conclusie gekomen dat je zelfs ontwerpen (zowel functioneel als technisch) niet meer uit de losse pols kan doen. Daar zijn ontwerpregels en ontwerprichtlijnen voor nodig, aangevuld met een duidelijke keuze welke industriestandaarden worden gebruikt. Om enig overzicht te krijgen worden al deze voorschriften voor het ontwerp geclusterd naar architectuurprincipes. Dus zoals reeds gesteld: architectuurprincipes dienen om de ontwerpruimte in de digitale wereld in te perken.
Architectuurprincipes komen niet uit de lucht vallen. Enkele belangrijke bronnen* die aanleiding geven tot architectuurprincipes: knelpunten in de huidige situatie, wensen omtrent verbetering van het huidige functioneren, het ecosysteem (inclusief regelgevende context, de ketens en de compliancy eisen) en de strategische uitgangspunten voor een transformatie. Een strategisch uitgangspunt is een belangrijke uitspraak om je strategie richting te geven. Strategische architectuurprincipes zijn etaleerbaar naar de buitenwereld, zij bepalen mede het bedrijfsimago. Voorbeelden van strategische uitgangspunten zijn ‘no wrong door’, ‘one stop shopping’ en ‘de overheid vraagt niet naar de bekende weg’. Bij bovenstaande bronnen, zeker knelpunten en wensen, horen stakeholders die elk weer hun eigen viewpoint hebben met hun eigen belangen. Het is belangrijk om dit expliciet in kaart te brengen.
Een goed architectuurprincipe is concreet (in vakjargon ‘SMART’, althans in de uitwerking in ontwerpregels, richtlijnen en standaards), complexiteitsverlagend, voldoende toekomstvast, redelijk innovatief en consistent en coherent met de andere architectuurprincipes.
Naast de bron van het architectuurprincipe is het ook belangrijk om zijn impact weer te geven. Welk artefact, gerealiseerd onder architectuur, wordt beïnvloed door dat architectuurprincipe? Maak ook eens een lijst van de artefacten die je in beschouwing neemt als je een architectuur gaat formuleren!
Om IT ordelijk te kunnen toepassen in een onderneming zijn er naast architectuurprincipes nog vele andere soorten principes nodig. Te denken valt aan principes op het gebied van de IT-Governance, de compliancy- & risicobeheersing, de IT-strategie, de toepassing van nieuwe technologieën, de transformatie en de sourcing, de financiering, de kwaliteitsbeheersing, de security en de privacy, de samenwerkingsvormen binnen de onderneming, de keuzes van leveranciers en partners en de bemensing en training van de IT-afdeling. Dit zijn allemaal belangrijke principes, maar voor het grootste deel geen architectuurprincipes. Sommige zijn gerelateerd aan architectuurprincipes (security versus toegankelijkheid) of zijn de bron voor architectuurprincipes (sourcing).
Echte architectuurprincipes beperken de ontwerpruimte in de digitale wereld en vinden dus uiteindelijk hun impact in de software. Bovengenoemde principes zijn in feite bedoeld voor mensen. Omdat mensen minder discipline hebben dan computers, zijn er voor die principes borgingsmaatregelen nodig om de naleving van die principes te handhaven.
Het opstellen van een waardevolle collectie architectuurprincipes vergt een architect met analytische capaciteiten, een goed inzicht in businessbehoeftes en een goed gevoel voor de gewenste bedrijfscultuur. Dit is niet weggelegd voor de doorsnee ITer. Het formuleren van een goede architectuur is zeer moeilijk en kost heel veel inspanning (lees: werktijd en doorlooptijd). Ik meen te mogen stellen dat dat door velen zwaar wordt onderschat, zeer zeker door de opdrachtgever van een architectuur en de financier.
Vaak worden er frameworks** gebruikt om de architectuurprincipes te kunnen ordenen. Dat is zeer nuttig om de onderlinge consistentie en coherentie te onderzoeken. Weet echter wel dat een architectuurframework, overigens net als een architectuurmethode, slechts een hulpmiddel is en nimmer de ervaring en de vakbekwaamheid van een ervaren architect kan vervangen.
* Een andere belangrijke bron voor architectuurprincipes zijn de best practices, horende bij de bedrijfstak, horende bij de besturingsfilosofie van de onderneming en horende bij de gewenste bedrijfscultuur. Vaak hebben deze architectuurprincipes geen duidelijke stakeholder anders dan het feit dat deze architectuurprincipes te maken hebben met professioneel werken.
** Dit is een soort Lundiakast, meestal twee dimensionaal, waarin de gevonden architectuurprincipes gesorteerd kunnen worden opgeborgen.
Deze column is eerder gepubliceerd in licht verkorte vorm in de Automatisering Gids, 7 november 2008, nummer 45, pagina 18.
Comments (12)
Written by
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
on 09-11-2008 20:17
Beste Daan,
Je geeft aan dat er nog veel meningsverschillen bestaan over wat architectuurprincipes zijn. Ik lijk in jouw column echter nog niet de antwoorden te vinden. Ik had eigenlijk minimaal een definitie verwacht.
Een van jouw stellingen is dat architectuurprincipes ontwerpregels clusteren. Ik vind dat een merkwaardige insteek; het zijn in de principes die leidend zijn en niet zozeer de ontwerpregels. Daarnaast benadrukt een dergelijke bottom-up visie op architectuurprincipess nu niet bepaald het strategische belang van architectuurprincipes.
Wat verder onvoldoende naar voren komt in jouw column is dat er meerdere niveau's van principes zijn: strategische principes en constructieprincipes, die meer gebaseerd zijn op algemene best-practices. Afwijkingen in deze constructieprincipes zijn minder ernstig voor de organisatie als geheel dan het afwijken van strategisch principes.
Architectuurprincipes moeten wel concreet zijn zodat duidelijk is of je er aan voldoet of niet, maar om daarmee te zeggen dat ze SMART zijn gaat te ver. Dit geldt wel voor de regels die worden afgeleid van het principe.
Written by
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
on 09-11-2008 22:59
Wil de juiste definitie voor architectuurprincipe nu op staan?
Danny roept in mijn ogen terecht om een definitie. Met een definitie of duidelijke betekenis van een architectuurprincipe kunnen we in de praktijk ook veel beter en scherper architectuurprincipes formuleren. Maar wat als er meer dan 1 definitie geldig is voor het begrip architectuurprincipe in de digitale wereld, wat dan?
In mijn promotieonderzoek naar architectuurprincipes sta ik naar aanleiding van veel gesprekken en ontologisch literatuuronderzoek op dit moment zelf op de stelling dat er in de praktijk met drie betekenissen voor het woord architectuurprincipe wordt gewerkt:
Betekenis 1: Een architectuurprincipe is een holistische bedrijfsregel die men veel waarde toekent en daarom als strategisch uitgangspunt gebruikt. Bijvoorbeeld: Reuse before buy, buy before make.
Betekenis 2: Een architectuurprincipe is een enterprise-wide & IT-gerichte richtinggevende uitspraak die voor langere tijd houdbaar is of een waarheid die zelden worden gewijzigd. Bijvoorbeeld: a) Gegevens worden (bij ons) altijd zo dicht mogelijk bij de bron opgeslagen. B) De overheid vraagt niet naar de bekende weg.
Betekenis 3: Een architectuurprincipes is de duiding van de gehandhaafde werking van iets in de natuur, zoals een natuursysteem, natuurfenomeen of natuurconcept. Bijvoorbeeld: a) Tegenpolen trekken elkaar aan. b) Door het aantal verschillende soorten oplossingen voor dezelfde soort vraagstukken te laten afnemen, wordt de complexiteit van een systeem lager en de adaptiviteit hoger.
Verder observeer ik ook dat ‘architectuur’ vaak een inhoudsloze toevoeging is op de term ‘principe’. Ik heb vele documenten gezien van organisaties waar onder het kopje architectuurprincipes de subcategorieën van business principes, informatie principes en technische principes werden genoemd. Architectuur is daarmee denk ik soms een containerbegrip of synoniem voor ‘belangrijk’ of ‘strategisch’.
De vraag waar ik nog onvoldoende antwoord op heb is: Welke van deze drie betekenis wordt in de fysieke bouwwereld het meest gebruikt en is ook herbruikbaar in de digitale wereld? Betekenis 3 wordt zo lijkt het in de bouwwereld vaker gebruikt dan betekenis 1 en 2. In de digitale wereld wordt juist betekenis 1 het meest gebruikt als architectuurprincipe.
NB: De hier gegeven betekenissen zijn nog GEEN wetenschappelijke definities van het begrip architectuurprincipes. Daarvoor is het ook nu nog te vroeg in het vakgebied in mijn ogen.
Samengevat: In ons vakgebied verstaan we dus nu onder architectuurprincipe momenteel drie zaken: de gehandhaafde werking van iets in de natuur, een holistische bedrijfsregel en een richtinggevende uitspraak. Probeer daar maar eens eenheid in te krijgen bij het opstellen van architectuurprincipes.
Daan, Danny en lezer van Via Nova, Welke definities en betekenissen hanteren jullie voor architectuurprincipe?
Voor andere definities en betekenissen of voorbeelden van architectuurprincipes en strategische uitgangspunten kun je mailen naar
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
Written by
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
on 10-11-2008 08:36
Beste Mark,
Jouw onderverdeling lijkt op die van mij; jouw eerste betekenis is denk ik synoniem aan wat ik strategisch architectuurprincipe (ook wel: leidend architectuurprincipe) noem. Dit zijn fundamentele keuzes van de organisatie, die heel bewust gekozen zijn. van dit soort keuzen is er dan ook altijd een tegengestelde die ook valide zou kunnen zijn geweest (de organisatie had ook anders kunnen kiezen).
De tweede is denk ik wat ik constructieprincipe noem; dit zijn meer algemene best-practices gebaseerd op kennis en ervaring. Voor deze principes geldt dat ze eigenlijk altijd de voorkeurskeuze zijn; het tegenovergestelde beweren zou vreemd zijn. Omdat het meer algemeenheden betreft en er niet zo bewust voor is gekozen geldt dat het afwijken ervan ook minder erg is. Uiteindelijk heeft degene die de afweging maakt ook de meeste kennis van de specifieke context waarbinnen de afweging wordt gemaakt en de mate waarin de algemene best-practice van toepassing is.
Written by
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
on 10-11-2008 09:23
Danny,
Reagerend op jouw eerste reactie.
Een column biedt slechts weinig ruimte, vandaar dat ik geen gedetailleerde uitweidingen heb gegeven. Maar ik geef wel degelijk een soort definitie: een architectuurprincipe beperkt de ontwerpruimte in de digitale wereld. Toegegeven, dit heeft in feite meer te maken met de werking van een architectuurprincipe. Bij een definitie in een exacte wetenschap verwacht je iets abstracter. Maar ja, daarom hoort architectuur ook niet (uitsluitend) aan de bètakant bij een universiteit, maar meer aan de gammakant. Er zijn vele formele, nauwelijks leesbare definities in omloop compleet met syntactische en semantische uitwerking. Het zou verstandig zijn als hierover in Via Nova Architectura eens een nuchtere discussie wordt gevoerd.
Het is niet mijn stelling dat ‘architectuurprincipes ontwerpregels clusteren’. In de alinea waarin ik tracht aan te geven waar de behoefte aan architectuurprincipes vandaan komt, beredeneer ik dat in een ‘bottom up’ -waardse zienswijze je architectuurprincipes kan zien als een clustering van ontwerpregels etc. etc. Twee alinea’s daarboven, bij de bronnen van architectuurprincipes, laat ik duidelijk een ‘top down’ -afleiding zien. Trouwens uit deze tekst mag je wel concluderen dat functioneel ontwerpers alleen hebben te maken met ontwerpregels, ontwerprichtlijnen en toe te passen industriestandaarden en niet met de architectuurprincipes zelf.
Jij geeft aan dat jij vindt dat in mijn column onvoldoende naar voren komt dat er meerdere niveaus van principes zijn. Ik zou zeggen lees de column nog eens nauwkeurig door. Ik vind dat er meerdere niveaus van architectuurprincipes zijn, en dat nog in meerdere dimensies. Zie het scriptieonderzoek dat ik heb begeleid aan de Radboud Universiteit. Ook de boomachtige structuren in de ordening van architectuurprincipes is een onderwerp voor nadere, doch praktische academische verdieping. Het begrip ‘constructieprincipe’ is enigszins belast door de grote verscheidenheid aan opvattingen daarover. Zo geeft Jaap van Rees een heel andere, overigens ook redelijk legitieme inhoud aan dit begrip dan ik (zie mijn inaugurele rede).
Jouw laatste opmerking over SMART zijn begrijp ik niet want dat staat letterlijk in mijn column.
Written by
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
on 10-11-2008 09:41
Mark,
Reagerend op jouw eerste reactie.
‘Reuse before buy, buy before make’ is geen architectuurprincipe, maar een heel verstandig realisatieprincipe. Laten we ophouden alle wijze adviezen in de IT gelijk te bombarderen tot architectuurprincipes.
Zowel ‘gegevens worden (bij ons) altijd zo dicht mogelijk bij de bron opgeslagen’ als ‘de overheid vraagt niet naar de bekende weg’ zijn architectureel van aard. Het eerste is een architectuurprincipe, het tweede is een strategisch uitgangspunt dat geconcretiseerd kan worden naar belangrijke architectuurprincipes.
Jouw derde betekenis vind ik, in alle bescheidenheid, iets te zweverig.
Je hebt volkomen gelijk dat architectuur een container begrip is geworden. Dat geldt nog veel erger voor enterprise architecture (ik gebruik doelbewust de Engelse benaming voor deze Amerikaanse gewoonte om alles groots te doen klinken).
Bij elke van deze soorten principes heb ik twintig voorbeelden die ik op korte termijn als doorzoekbare database op de research website ga zetten.
Wat ik probeer is om via de weg van 'welke architectuurprincipes gebruikt men in de praktijk' te komen tot een goed ontologisch overzicht. En aan de andere kant via de weg van bestudering van bouwkundige architectuur te komen tot een bewezen theoretische raamwerk en definities van soorten principes. Met als onderzoeksdoel praktijk en theorie aan elkaar te kunnen verbinden.
Met vriendelijke groet, Mark Paauwe (
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
)
Written by
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
on 11-11-2008 13:30
“principes” tegenover “principieel handelen”
Beste allen,
In de discussie gaat het vaak over definitie van principes. Ik meen dat diegene die een definitie wil geven eerst moet bepalen welk soort definitie hij kiest en waarom. Zie eens de Stanford Encyclopedia of Philosophy over verschillende soorten definities. Mijn bijdrage aan deze discussie is een andere, een positieve naar ik hoop. Ik ga verder door te stellen dat het benaderen van principes middels definities een doodlopende weg is die enkel doodgeboren kinderen baart. In de scholastiek was het gewoonte om moeilijk te kijken en zich dan af te vragen wat de essentie en het wezen van een perenboom was; wat het wezen van een driehoek was? Het merkwaardige is dat iedereen een driehoek of een perenboom te herkent zonder kennis te hebben van een definitie. Iedereen weet wat een perenboom en driehoek is. Het is niet vruchtbaar om bij de vraag stil te blijven staan wat het wezen van een perenboom is. Wat wel vruchtbaar is, zei Descartes die zich verzette tegen de scholastiek, is je af te vragen wat de werking is van een perenboom. Je kijkt dan naar de perenboom als proces en vraagt je af hoe dat proces in elkaar zit. Dat levert wel kennis op zoals in de biologie gebruikelijk. Mij interesseert de definitie van een wasmachine niet maar wel hoe hij werkt en zeker als de machine kapot is. Wat betekent dit voor principes? De benadering via definities is onvruchtbaar zoals blijkt. Wat je wel kunt doen is kijken naar “principieel handelen” en je niet druk maken over een definitie van principe. Er is een analogie met “intentie” en “intentioneel handelen”, zie hiervoor via bovenstaande encyclopedie het werk van o.a. Herbert Paul Grice omstreeks ongeveer 1970. Merk op dat een principe ook een bepaalde intentie heeft en nauw verbonden is aan concerns van stakeholders. Wat Daan schrijft in de openingsbijdrage over principes heeft precies te maken met de werking als grens van een principe bij het handelen van mensen en heeft niets met een definitie van een principe te maken. Kortom ik ben ervan overtuigd dat de focus op “principieel handelen” vruchtbaar is. Het zal wel duidelijk zijn dat ik geen enkele definitie van principe meer wil zien.
Written by
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
on 11-11-2008 13:57
Ik heb je artikel gelezen. Inderdaad er zijn meningsverschillen over wat architectuurprincipes precies zijn. Ik ben het met je eens dat principes richting geven aan het ontwerp, ik denk dat jij dit beperking van de ontwerpruimte noemt. Ik moet toegeven dat beperking van ontwerpruimte 'strenger' klinkt als richting geven, maar de intentie is hetzelfde (comply or explain).
Het SMART formuleren van principes zie je inderdaad niet vaak, eigenlijk heb ik persoonlijk nog nooit gezien SMART principes gezien. De meeste mensen die ik hoor over principes, en wat ik ervan lees, is dat principes tijdsonafhankelijk zijn. Wat vind jij daarvan? Dit zou volgens mij betekenen dat de 'T' in SMART het niet gaat doen. En als je iets niet in tijd kan meten...tja, dan wordt het meer een management praatje dan een beperking van een ontwerp. Dus waar gaat het dan nog over? Afijn, ben benieuwd hoe jij hierin staat.
Wat ik leuk vind is dat je schrijft dat naast de bron van principes ook de impact van principes moeten worden weergegeven. Je duidt dan op de impact van principes op andere architectuurartefacten. Ik zou nog een stap verder gaan, en de impact op de situatie in het bedrijf weer geven, dat wordt je als adviseur ook gevraagd. Je zou dit kunnen zien als de meer menselijke weergave van de impact, ik kan me voorstellen dat je dit ook bedoeld hebt (of juist niet?).
Ik vind ik het altijd verhelderend om nogmaals duidelijk te maken waar iets vandaan komt, in dit geval de principes. En waar het nu is, in dit geval ontwerpruimte in de digitale wereld in te perken. Mijn vraag hierbij is... waarom heb je het hierbij gelaten? Waarom laat je principes in de digitale wereld en haal je ze daar niet uit? Is dit voor jouw het eindpunt van de principes? Als ik verder lees in je artikel vind ik het antwoord geloof ik. Als ik het goed interpreteer verbind je principes aan de digitale wereld, aan de software. Je noemt dat er andere principes zijn, maar die behoren voor jou niet in de digitale wereld, deze digitale wereld associeer je met het woord architectuur. Heb ik je goed begrepen?
Ik zie architectuur als veel breder. Niet alleen het digitale deel, maar ook de rest van de organisatie. Het ontwerpen, of het beperken van het ontwerp, van een organisatie vind ik ook een vorm van architectuur. En deze vorm komt steeds vaker voor en moet je eens kijken wat een gedrochten er 'ontworpen' worden, en hoe geweldig (not) dit alles werkt. Deze architecturen worden volgens mij steeds belangrijker. Dit zijn inderdaad geen digitale architecturen, daar heb je gelijk in, maar in mijn beleving zijn het wel degelijk architecturen.
Ik heb overigens geen enkel 'probleem' met de term digitale architectuur. Ik vind het ook een heel belangrijke architectuur. Ik plak alleen het woord digitaal niet 1:1 op het woord architectuur.
Written by
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
on 11-11-2008 18:02
Een formele definitie voor een principe heb ik niet, maar ik hanteer wel al jaren de volgende lakmoestest:
1. Een principe verwoordt een belangrijke keuze 2. Een principe is geformuleerd als een stelling, in de tegenwoordige tijd 3. Een principe is aanvechtbaar - het tegenovergestelde kan heel goed ook een valide keuze zijn 4. Een principe is relevant (\'so what proof\') 5. Een principe zet aan tot actie
Met deze vuistregels vallen een heleboel \'open-deur-principes\' door de mand. Het betekent ook dat principes een tijdgebonden karakter kunnen hebben. Waar het scheiden van presentatielogica misschien vroeger een belangrijk ontwerpprincipe was, is het in sommige omgevingen nu zo vanzelfsprekend, dat het niet meer herkend wordt als een belangwekkende keuze die ook maar tot enige actie aan zou zetten.
Bij het vastleggen van een principe raad ik altijd aan om de rationale van de keuze te beschrijven - dat maakt het makkelijker om later te kunnen beoordelen of een principe aangepast moet worden, of misschien in een bepaalde situatie niet van toepassing zou moeten zijn. Dank bijvoorbeeld aan het al genoemde principe \"Reuse before Buy, Buy before Build\"- dat wordt op basis van de oorspronkelijke rationale inmiddels soms aangevuld met \"Subscribe before Buy\".
Een tweede tip is het expliciteren van de jurisdictie. Veel principes zijn geldig binnen een bepaald domein - en hebben daar buiten geen waarde. Het is naar mijn ervaring beter om principes aan domeinen te koppelen, dan om een hierarchie te onderkennen. Domeinen zijn veel flexibeler - een principe kan best bij twee of meer domeinen horen; domeinen kunnen elkaar overlappen, er kunnen simpel domeinen toegevoegd worden - en doen ook veel meer recht aan de complexiteit die de werkelijkheid nou eenmaal vaak kenmerkt.
Tenslotte nog een wat filosofische opmerking. Ik ben eerder van de rekkelijken dan van de preciezen. Een principe moet niet \"uit principe\" worden toegepast. Als er goede gronden zijn om in een bepaalde situatie een principe niet van toepassing te verklaren, als er hogere belangen in het spel zijn, durf dan pragmatisch te zijn. Principes zijn tenslotte geen doel op zich.
Written by
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
on 12-11-2008 22:05
Beste Daan en andere architectuurguru’s,
Sinds de oprichting van dit forum lees ik regelmatig met veel interesse de verschillende bijdragen. En bij deze mijn eerste bijdrage: ik kan natuurlijk niet anders na mijn afstudeeronderzoek vorig jaar waarin ik de syntaxis (vorm) en semantiek (inhoud) van (architectuur-)principes heb onderzocht. Daarin heb ik mij concreet bezig gehouden met de manier waarop principes geformuleerd moeten worden en aan welke kwaliteitscriteria deze zouden moeten voldoen. Dit zowel op het niveau van een set principes, een principe en de verschillende componenten van een principe.
Indertijd heb ik geconcludeerd dat er weinig consensus bestaat over wat een principe is en hoe deze geformuleerd zou moeten zijn. Sinds mijn afstuderen moet ik helaas ook concluderen dat er weinig echt nieuwe inzichten zijn ontstaan in het vakgebied. Jammer, maar daarover is in bovenstaande bijdragen al uitvoerig op ingegaan. Een ultieme definitie zou ook het doel niet moeten zijn, maar wat meer eenduidigheid zou ons vakgebied ook verder professionaliseren.
Graag ga ik in op onderstaande punten die mij net al lezend het meest zijn bijgebleven. Alvast mijn excuses als het te onsamenhangend zal blijken te zijn...
1) ontwerpers en architectuurprincipes. Ik snap niet zo goed waarom een ontwerper alleen te maken zou mogen hebben met de regels, richtlijnen en standaarden. Aangezien voorschriften niet alle ontwerpruimte kunnen inperken is het weldegelijk nuttig om als ontwerper te weten waarom bepaalde dingen zo moeten. Door dan gebruik te maken van de principes kan een systeem wel in ‘de geest van de architectuur’ ontworpen worden.
Overigens moest ik in mijn onderzoek concluderen dat het lijkt alsof voorschriften zich tot elkaar in een soort doel-middelen hiërarchie bevinden. Zodoende wordt het heel lastig om typen voorschriften van elkaar te onderkennen: wat voor het ene voorschrift een detaillering is, kan een veralgemenisering van een ander voorschrift zijn.
2) ‘reuse before buy, before make’ Ik snap niet zo goed waarom dit geen architectuurprincipe is. In mijn ogen beperkt dit de digitale ontwerpruimte. Er zullen andere bit’s en byte’s in de organisatie te vinden zijn wanneer men dit hanteert. Overigens zou ik architectuurprincipes niet willen beperken tot alleen de digitale wereld. Wat mij betreft zou een architectuurprincipe ook alleen de bedrijfsvoering mogen inperken. Dit brengt mij op een ander punt: hoe kunnen wij discussiëren over de definitie van een architectuurprincipe wanneer architectuur zelf niet unaniem gedefinieerd is?
3) Principe als natuurmechanisme Mark’s visie op principes heb ik tijdens mijn afstudeeronderzoek ervaren als zeer verfrissend. Juist door te weten welke mechanismen er (moeten) inwerken op bepaalde systemen kan de ontwerper hiermee rekening houden in het ontwerp.
4) SMART
Het SMART acroniem is tevens een onderdeel van mijn onderzoek geweest. Ik heb een substantieel aantal architecten gevraagd hoe zij de SMART-ness van een principe zouden bepalen. Uitkomst: Significant, Measurable, Achievable / Attainable, Relevant en Traceable. Vanuit deze enquête is ook te concluderen dat een principe traceable en timeless moet zijn. Een principe moet natuurlijk niet elke week aangepast worden, maar helemaal tijdloos hoeft een principe ook niet te zijn. Een principe bevindt zich namelijk binnen een context en een kader. Dit kader moet alleen zo tijdloos mogelijk zijn, maar is daarmee dan wel time-bound.
Groeten!
Pieter Buitenhuis
Ps 1) In een andere bijdrage zal ik kort mijn conclusies uit het onderzoek mbt de syntaxis en semantiek van een principe uiteenzetten.
Ps 2) Daan haalt in zijn eerste alinea de beroemde uitspraak van Martin Luther King aan; misschien is het tijd om deze te vervangen door ‘Change: yes we can!’? :-)
Er is momenteel geen open standaard voor de vastlegging van architectuurprincipes. TOGAF 9 beschrijft een sjabloon voor vastlegging van individuele principes, maar biedt geen structuur voor het vastleggen van een verzameling principes in relatie tot elkaar en in relatie tot andere architectuurproducten. ArchiMate kent, als taal voor het vastleggen van architectuurproducten, momenteel geen architectuurprincipes in haar metamodel. Dit artikel beschrijft een manier om architectuurprincipes gestructureerd vast te leggen. Deze structuur kan in architectuurrepository’s gebruikt worden als aanvulling op het TOGAF Architecture Content Model of het ArchiMate metamodel.
Met behulp van de principegenerator kun je in enkele minuten gevoel ontwikkelen voor de werking van principes en – niet onbelangrijk – je hebt direct een handjevol principes die te gebruiken zijn als vertrekpunt voor een dialoog over principes binnen de eigen organisatie. In dit artikel wordt kort ingegaan op het idee achter de principegenerator en wordt de werking beschreven.
Het is belangrijk om een duidelijke visie te hebben als organisatie om je te onderscheiden van je concurrenten. Door deze visie te vertalen in een aantal heel fundamentele principes zorg je dat je deze ook kunt omzetten in realiteit. Dit artikel beschrijft een aantal principes die TKP Pensioen heeft gekozen bij het inrichten van haar informatievoorziening, en de wijze waarop dit heeft bijgedragen in haar onderscheidend vermogen ten opzichte van andere pensioenuitvoerders.
Op 6 juli 2009 heeft er een NAF Insight (mini-seminar) plaatsgevonden op het gebied van architectuurprincipes. Doel van dit seminar was vooral om kennis en ervaringen uit te wisselen op het gebied van architectuurprincipes en input te krijgen voor het boek dat wordt geschreven vanuit de werkgroep architectuurprincipes. In dat kader hebben zowel dienstverleners als gebruikersorganisaties hun visie en ervaringen gedeeld en heeft er een discussie plaatsgevonden.
Voor iedereen staat vandaag in de automatiseringsgids een goed verhaal te lezen over architectuurprincipes; de column van Daan Rijsenbrij. Een paar punten uit die column wil ik nu graag aanstippen en verder uitwerken. Een enkel punt dat niet in de column aan bod komt wil ook even behandelen, zoals de CIO die hoeder moet zijn van de architectuurprincipes voor de organisatie. In mijn dagelijkse praktijk als enterprise architect kom ik vaak onduidelijkheid en onmacht tegen in relatie tot architectuurprincipes. Het wordt echt tijd dat enterprise architecten samen met de CIO werk maken van dit instrument waar veel kracht en macht van uit kan gaan.
Ik was laatst zeer geboeid door een schilderij van Johannes Vermeer dat ik zag. Ik bleef er naar kijken. In verschillende boeken heb ik gelezen over het fenomeen asymmetrische balans en de schilderijen van Vermeer. Vermeer heeft, zo schrijft men, de grenzen van spiegelsymmetrie opgezocht. Hij heeft eigenlijk spiegelasymmetrie toegepast. In deze blog ga ik verder in op het principe van het fenomeen dat ik ‘spiegelasymmetrie’ noem.
The concepts of architectural principleand business rule are currently ill-defined. As a consequence, there is a lot of misunderstanding and confusion. Only by putting these concepts in an appropriate and theoretically sound conceptual framework can they become well-defined. Only well-defined concepts are useful, both in science and in practice.
Het gebied van architectuurprincipes is nog relatief ontgonnen. Er is nog geen overeenstemming over wat architectuurprincipes precies zijn, wat voor soorten architectuurprincipes worden onderkend, hoe je architectuurprincipes beschrijft en hoe je precies tot architectuurprincipes komt. Op het Landelijk Architectuur Congres 2007 is er daarom een workshop over dit onderwerp georganiseerd. Dit artikel is een verslag van die workshop.
Well considered business architecture can support an organization in becoming a place where Innovation thrives. Organizations will need to promote an environment of interaction to facilitate cross-pollination and the free flow of information. This supports the promotion of creativity and the development of ideas when seeking to exploit the full potential of innovative powers.
De prescriptieve architectuurbenadering heeft als uitgangspunt dat vrijheidsgraden van architecten en ontwerpers moeten worden beperkt door het stellen van kaders in de vorm van architectuurprincipes en richtlijnen. Er rijzen in de praktijk nog veel vragen bij het opstellen van dit soort principes en richtlijnen. Dit artikel geeft daarom een op de praktijk gebaseerd beeld en gaat in op een praktijksituatie bij een grote verzekeraar.
Voor het onderzoek is een onderzoeksplan opgesteld dat is opgenomen in het eerste hoofdstuk. Hier is gekeken wat de aanleiding van het onderzoek is en welk probleem- en doelstelling hierbij komt kijken. Een onderzoeksvraag is opgesteld met deelvragen om het onderzoek concreet te maken. Vervolgens is het onderzoek verdeeld in een aantal activiteiten en is gekeken naar het toekomstige studentinformatiesysteem van de Radboud Universiteit. ...
Guido Chorus , Yves Janse, Chris Nellen, Stijn Hoppenbrouwers, Erik Proper
Tuesday, 24 July 2007
This technical report is the result of two experiments conducted as part of an ongoing research effort to formalize architecture principles. The experiment involves a first, and modest, evaluation of the use of ORM and ORC as a means to formalize and ground architecture principles. The experiments involve the evaluation of the use of ORM and ORC to formalize the example principles provided by the TOGAF (The Open Group Architecture Framework) and principles taken from industrial practice.
In deze scriptie wordt een begin gemaakt met de theorievorming voor een prescriptieve architectuurmodelleertaal. Er wordt betoogd dat de prescriptieve modelleertaal architect- en methodeonafhankelijk ontworpen dient te worden.
Door het toepassen van digitale architectuur1 zijn ondernemingen en instellingen beter en sneller in staat om zich aan te passen bij wat medewerkers in een organisatie doen en veranderingen in het ecosysteem. Binnen de Radboud Universiteit (RU) ontbreekt het aan systematisch inzicht in de wisselwerking tussen het bedrijfsgebeuren en de informatiesystemen. In het bijzonder is er behoefte aan modellen, blauwdrukken, toekomstvisies en principes. Dit onderzoek [RVN] heeft zich beperkt tot het opstellen van principes, ook wel richtinggevende uitspraken, ten behoeve van het maken van keuzes over het studentinformatiesysteem.
In een serie van artikelen wordt een generiek uitbreidbaar (IT-) Architectuurraamwerk beschreven. In dit eerste artikel wordt gedetailleerd ingegaan op de essentie van het ontwerpproces.
In een serie van artikelen wordt een generiek uitbreidbaar (IT-)Architectuurraamwerk beschreven. In dit tweede artikel wordt het Metamodel xAF beschreven en zal nader worden ingegaan op de Architectuur-principes.
Dit artikel beschrijft het onderzoek dat is verricht aan de Radboud Universiteit naar het opstellen van principes, ten behoeve van het maken van keuzes over het studentinformatiesysteem.
