LS,

Allereerst een kort "hello world!" van mijn kant (letterlijk dan). Vandaag liep ik voor het eerst tegen Via Nova Architecture aan en ik moet zeggen dat de korte blik op de inhoud van de discussies en opinies hier nu al zeer verfrissend en vooral stimulerend heeft gewerkt.

Ondanks (of, waarschijnlijker, dankzij) een jaar of 2 ervaring als architect (expres geen nadruk op de it-letters hier) beschouw ik mijn mogelijkheden om meer te leren over architectuur nog als ongelimiteerd; en dat is meteen de belangrijkste reden van dit bericht.

Deze stukken die ik hier heb gelezen (en, bijvoorbeeld, Mark Paauwe's beschouwing van de NORA principes) beschrijven een positie van architectuur en specifiek principes als de wetmatigheden die (uit eerder genoemde NORA-beschouwing) 'de fundamentele werking [...] of een werkend beginsel van een (mogelijk) systeem [aanduidt].' Ook bijvoorbeeld het verbetervoorstel in dat document van het principe 'De klant wordt op een
persoonlijke manier benaderd' (waar het advies gegeven wordt om het om te vormen naar 'Een persoonlijke benadering van de klant vergroot het adequaat en efficiënt vervullen van de behoefte van de klant.') suggereert een blik op principes als 'wetmatigheden'.

In mijn projecten heb ik 'principes' (wat ik zelf principes noem; ik ben de eerste om toe te geven dat ik hier nog geen structuur voor heb en geen duidelijke definitie. Waar ik in deze post praat over principes doe ik dat dus in mijn eigen, ongestructureerde kader) geformuleerd op veel verschillende niveaus. Ik geloof hierbij sterk in een verhouding regelarchitectuur & systeemarchitectuur: regels (principes) geven de kenmerken van de situatie zoals we deze graag zien - en zijn daarmee pre_script_ief, systemen (modellen en hun visualisaties, weer een concept waar ik hier al over heb gelezen) vertalen dit naar werkelijke situaties (IT-systemen maar ook organisatiestructuur, HRM-beleid, etc) - en zijn daarmee de_script_ief. Hierbij hanteer ik een top-down benadering om op de gewenste toekomstige situaties uit te komen; in de praktijk betekent dit het vertalen van de missie, visie en strategie naar 'principes'. Vanwege het per definitie hoge 'wishful thinking' gehalte van een visie en strategie leidt dit vanzelf tot 'utopische' principes. De doorvertaling via een netwerk van principes naar principes op een lager, minder 'utopisch' niveau zorgt ervoor dat de abstracte strategie in concrete, hanteerbare uitspraken wordt vertaald. De verbetervoorstellen van Mark Paauwe voelen voor mij dan ook eerder aan als de ratio voor een principe dan een principe zelf.

Wat ik hier mee wil zeggen is het volgende: mijn context positioneert 'principes' op een andere manier. M.i. is het neerzetten van een utopisch principe geen probleem maar een onontkomelijk gevolg van een top-down benadering waarbij vanuit een strategie een architectuur wordt opgesteld. Natuurlijk kunnen we dit 'oplossen' door dit niet langer principes te noemen maar uitgangspunten, maar dat is semantiek. Volgens mij ontkomen we dan nog steeds niet aan een zekere mate van utopie in onze architectuur. Immers, uiteindelijk streven we per definitie een utopische situatie na; ondanks dat we deze nooit zullen halen willen we wel in de juiste richting bewegen.

Afsluitend dan ook mijn vraag: Zie ik het verkeerd en is er in een architectuur volgens de hier meelezende architecturen geen plaats voor utopie? Als dit het geval is, hoe zorgen we dan voor een adequate vertaling van een strategie naar principes en vooral, hoe maken we deze vertaling dan zichtbaar in een architectuur als niet in een "netwerk" van principes dat van utopie naar realiteit doorwerkt?

Bij voorbaat dank voor de reacties,

Tim Pinchetti, MSc