Zienswijze op NORA 3.0

Nadat wij enige tijd hebben gediscussieerd over de tekortkomingen en verbeterpunten in NORA 2.0, zou het goed zijn om suggesties te horen over hoe NORA 3.0 er inhoudelijk uit zou moeten zien.
Daarom hebben wij besloten een forum te starten waar architecten hun denkbeelden over de inhoud van NORA 3.0 kunnen etaleren.

Als het goed is, zal een architect zich eerst een beeld vormen van hoe burgers (horen te) functioneren in een digitale samenleving. Vervolgens rijst dan de vraag wat de overheid levert aan faciliteiten (infrastructurele elementen) om die digitale samenleving optimaal te laten functioneren. Ik denk bijvoorbeeld aan ieder Nederlander krijgt bij geboorte een emailadres met een virusvrije emailbox, er worden back up faciliteiten ter beschikking gesteld, wellicht gratis Internet (immers de wegen in Nederland zijn ook gratis), non repudiation, er worden digitale discussieruimtes gevormd, etc. etc.
De focus zal liggen op de digitale ruimte voor de burger (een soort uitbreiding op de PIP).
Ook de communicatie tussen burgers wordt vereenvoudigd: telefoonboeken met emailadressen en websites.

Binnen die digitale samenleving zal de overheid op een burgervriendelijke wijze dienen te functioneren. Hiervan dient ook een beeld te worden gevormd, hoe de overheid kan dienen uit de behoefte van de burger en het bedrijf.

Op basis van de beelden over de digitale samenleving en de beelden over het functioneren van de overheid in die digitale samenleving kan een architectuur voor die overheid worden opgesteld.

Het zal duidelijk zijn dat bovenstaande beelden en architectuur dienen te worden gecoordineerd en beheerd, en dat kan niet anders dan door een digitale Rijksbouwmeester.

PS. Dit forum dient om positieve beelden te plaatsen voor NORA 3.0.
Negatieve beelden of kritische opmerkingen over NORA 2.0 worden verwijderd.

Daan,

Geweldig initiatief.

Graag wil ik mijn bijdrage leveren aan dit forum door de komende weken uitsluitend beelden te schetsen die samen een architectuurontwerp of informatiemap over "NORA 3.0 een zienswijze" vormen.

Ik zal de gepubliceerde beelden bijwerken nav voortschrijdend inzicht en reacties van iedereen.

Anderen kunnen mij voorzien van visie, uitgangspunten en requirements op basis waarvan ik de beelden creer. Ik zal deze zaken vangen in een visie document en programma van eisen.

Na tien weken zullen de beelden worden voorzien van een artikel en downloadbare pdf.

Bij deze een aanzet voor een houtskoolschets:


Post edited by: mpaauwe, at: 2007/10/12 20:43

Bij architectuurbeschouwingen spelen twee belangrijke zaken: principes en visualisaties.
Principes dienen om de ontwerpruimte in te perken, visualisaties dienen om overzicht en inzicht te bieden over/in de te ontwerpen systemen. Architectuurvisualisaties vormen in feite de voorlopers van procesontwerpen, functionele ontwerpen en technische ontwerpen.
In visualisaties zijn sommige principes verwerkt en met visualisaties kan de werking van andere principes nader worden verklaard. Veel visualisaties worden als praatplaat gebruikt.

Het zou interessant zijn om in de discussies over NORA 3.0 eerst eens te beginnen met een aantal visualisaties. Laat een ieder in beelden tonen hoe de overheidsautomatisering er uit zou kunnen zien.

Op de Radboud Universiteit zijn Mark Paauwe en ondergetekende bezig met onderzoek op het gebied van architectuurvisualisaties. Wij onderscheiden daarbij zes verschillende soorten visualisaties, die in onderstaand schema ten opzichte van elkaar zijn gepositioneerd.
Het zou goed zijn om in deze discussie aan te geven wat voor soort visualisatie je aanbiedt.



Een korte uiteenzetting over de bedoeling van de zes verschillende soorten visualisaties.

Eerst de _link_erkant die van boven naar beneden een nadere concretisering laat zien van visualisaties bedoeld voor de toekomstige gebruikers van de systemen die onder architectuur zullen worden gerealiseerd.

Houtskoolschets
Dit betreft een informele visualisatie van een toekomstvisie of een gewenste oplossing. In de houtskoolschets is veelal met de hand een schetsmatige tekening gemaakt van mensen, producten, diensten, processen, systemen, locaties en organisaties, die samen een gewenste bedrijvigheid gaan vormen.
Het bevat meestal een eyecatcher. Een bestuurder of directeur kan met die houtskoolschets zijn visie als initiator van een verandering aan andere bestuurders of directieleden uiteenzetten. Hiermee kan een idee aan draagvlak winnen.

Cartoontekening
Er zijn bepaalde delen van de houtskoolschets die nadere detaillering behoeven om belangrijke stakeholders te betrekken in de discussie. Een cartoon tekening is nog steeds een informele visualisatie, bijvoorbeeld een uitzonderingssituatie van bovenmatig gebruik van een dienst, het opvangen van storingen in processen of de digitale werkruimte van een financieel manager.
Met een cartoontekening kunnen directie en management meer draagvlak creeren bij een grotere groep mensen voor een grote investering en verandering.

Striptekening
Met een striptekening wordt een reeks samenhangende situaties gevisualiseerd. Bijvoorbeeld een dag uit het leven van een accountmanager of de loop van een student door de universiteit tijdens zijn studie: met welke informatiesituaties wordt de student geconfronteerd en welke technologieen staan hem ter beschikking om die af te handelen.

Artist impression
Deze visualisatie geeft een totaalbeeld voor de toekomstige gebruikers van de systemen. De gemaakte keuzes zijn definitief, en iedereen herkent zich erin terug. Een artist impression wordt gebruikt om aan alle belanghebbenden een goed gevoel te geven dat met alle zaken uit het programma van eisen rekening is gehouden. Een ieder dient een gevoel van trots te ervaren bij het aanschouwen van een artist impression.

De rechterkant van het schema toont een systeemtheoretische beschouwing die van boven naar beneden een nadere concretisering laat zien. Deze beschouwing dient om de vertaalslag te maken naar de toekomstige bouwers.

Structuurvisie
De structuurvisie toont een opdeling in (sub)systemen die redelijk onafhankelijk van elkaar kunnen worden gerealiseerd, een structuurvisie is dus zoiets als een verkaveling van het probleemdomein. De structuurvisie is ook bedoeld om de benodigde verbouwingstijd, -kosten en eigenaarschap in beeld te brengen.

Aspectvisies
Deze visualisatievorm dient om bepaalde aspecten nader te belichten, zoals de beveiliging, de privacy, de toegankelijkheid, de beheerbaarheid of zelfs de menselijke maat.
In een aspectvisie wordt volgordeafhankelijkheid op formele wijze getoond, als tegenhanger van de informele cartoontekeningen.

Blauwdruk
Deze visualisatie geeft een totaalbeeld voor de toekomstige bouwers en het onderhoudspersoneel. De gemaakte keuzes zijn definitief, en eenduidig interpreteerbaar.
Op basis van de blauwdruk kunnen technische ontwerpen worden gemaakt.

Post edited by: architectuur, at: 2007/10/12 22:48

Lijkt mij dat je, voordat je begint met de constructie van NORA 3.0 (hoe hij er uit moet zien), je je afvraagt waar hij naar toe moet leiden. Wat zijn de gewenste effecten van een optimale NORA 3.0? En is dan alleen het eindproduct relevant, of ook de weg er naar toe?

Mijn voorstel is dan ook om te beginnen met een overzicht, of samenvatting, van de gewenste effecten. Laten we het daar eerst over eens worden, of een aanname doen.

Vervolgens zouden we dan na kunnen gaan, welke resultaten in welke volgorde tot deze effecten zouden kunnen leiden. Ik neem aan dat NORA 3.0 daar ook onderdeel van uit maakt. Dan is mogelijk ook te zeggen aan welk effect de NORA 3.0 bijdraagt en welke andere resultaten (niet per se documenten) dan ook nog noodzakelijk zijn. Dat zou bijvoorbeeld bepaalde wetgeving kunnen zijn om overheidsorganisaties anders te laten werken, maar ook bijvoorbeeld een wiki waarop (overheids)architecten kunnen komen tot een gezamenlijk begrippenkader.

Communicatie e-overheid aan burgers en ambtenaren

Als ik denk aan communicatie richting burgers en ambtenaren, dan laat ik mij graag inspireren door dergelijke voorbeelden:


Download hier de egov brochure Singapore 2003 (PDF-500kb)

In mijn ogen dienen architecten op dergelijke wijze inspirerende communicatieproducten te kunnen vervaardigen (mbv de grafische industrie).

Wie heeft nog meer van dergelijke voorbeelden?

De essentie is namelijk volgens mij dat burgers en ambtenaren de vraag moeten kunnen beantwoorden: What's in it for me?

Als dat kan met het communicatieproduct, is de missie geslaagd.

Mooie folder. En inderdaad: de belangrijkste stakeholder is de Nederlander.

Stel dat we de burgers een situatie kunnen schetsen waarvan de meesten zeggen: "ja dit is wat ik wil" en ("daar wil ik voor betalen" of "daar wil ik energie in steken") dan zijn we een heel stuk verder. Als we echter naar "de burger" kijken, dan moeten we ook zien dat daar veel verschillende groepen in zijn, elk met een eigen communicatie profiel.
Misschien is dan een folder helemaal niet de goede manier, maar zou je ook naar andere manieren moeten kijken om de boodschap over te brengen. Voor sommige mensen is een folder gewoon veel te veel leeswerk. Wat dacht je van
- een televisie real-life in de toekomst: "Overheid in 2020"
- een televisie spel: de best presterende overheid
- een (internet) game
- een bordspel: "het overheidsspel" waarbij verschillende spelers verschillende overheidspartijen zijn, burgergroeperingen en bedrijven.
- een andere vorm van simulatie van de toekomst

Vraag die bij mij nu opkomt is echter de wijze waarop overeenstemming wordt bereikt over de gewenste situatie. Hadden we daar de politieke partijen niet voor? Of kunnen de overheidsarchitecten die gewoon neerzetten? Lijkt mij een apart onderwerp.

Verder krijg ik de indruk dat die folder alleen de burgerview weergeeft op "de interactie van de burger met de overheid". Zeg maar "een Picasso-achtig vooraanzicht van de overheid". Veel van de NORA gaat echter over de inrichting daarachter; die uiteraard wel dat vooraanzicht moet ondersteunen. Dus ook de andere views moeten we niet uit het oog verliezen. Het moet allemaal wel betaalbaar, maakbaar en realiseerbaar zijn!