Stelling 10 van mijn inaugurele rede op 1 oktober 2004 luidde:
Het wordt tijd dat er een functionaris wordt benoemd die voor de digitale Nederlandse samenleving een soortgelijke taak krijgt als de Rijksbouwmeester voor de fysieke wereld (http://www.digital-architecture.net).

Ook voor de Nederlandse overheid wordt digitale architectuur een steeds belangrijker issue om adequaat te kunnen functioneren. Inmiddels zijn we al weer bijna drie jaar verder en de IT- en IT-gerelateerde problemen bij verschillende (semi-) overheidsinstellingen lijken groter en groter te worden.
De digitale verkrotting is op een aantal plaatsen al zo ver gevorderd dat de gevolgen tot in de Tweede Kamer worden opgemerkt en zeer regelmatig voorpaginanieuws is in de landelijke dagbladen.
Aan de andere kant is de afgelopen tijd een referentiearchitectuur opgesteld, de NORA geheten, waarmee wordt getracht enige orde aan te brengen in het IT- en applicatielandschap van de Nederlandse overheid. Dat is hard nodig omdat de overheid een aantal centrale gegevensverzamelingen, genaamd basisregistraties, heeft onderkend om de gegevenshuishouding te uniformeren. Daarnaast is het architectuurprincipe 'de overheid vraagt niet naar de bekende weg' geponeerd. Een zeer klantvriendelijk gebaar dat echter zeer grote gevolgen heeft bij de consequente toepassing door de hele overheid heen. Dit vraagt bijna om centrale regie, die tegenstrijdig lijkt te zijn met de grote mate van vrijblijvendheid die bij de implementatie van de NORA is toegestaan.

Bovenstaande roept een aantal vragen op waarover in dit forum van gedachten gewisseld kan worden.

1. Heeft de overheid een Digitale Rijksbouwmeester nodig als een soort overall enterprise architect of is de NORA als stuurinstrument al voldoende?


2. Waar zou deze functionaris (hij/zij) organisatorisch dienen te worden gepositioneerd? Ministerie van Algemene Zaken of Ministerie BZK? Of zelfs boven de ministeries?


3. Welke taken en bevoegdheden zou deze functionaris moeten krijgen?


4. Aan wie legt deze functionaris verantwoording af en aan wie rapporteert hij nog meer en waarover? Perslot van rekening is een leefbare digitale samenleving de verantwoordelijkheid van de gehele overheid, waarbij de burger en het bedrijfsleven de belangrijkste stakeholders zijn.


5. Wie controleert de Digitale Rijksbouwmeester. Het gevaar ligt op de loer dat de Digitale Rijksbouwmeester vooral zal redeneren vanuit de overheid, wat voor de overheid de beste oplossing is. Wat voor de overheid het beste is, hoeft nog niet voor de samenleving het beste te zijn.


6. Zal een dergelijke Digitale Rijksbouwmeester wel iets kunnen betekenen in deze poldercultuur.


7. Wat voor soort competenties zou zo iemand moeten bezitten?


8. Is er een betere naamgeving voor een dergelijke functionaris dan 'Digitale Rijksbouwmeester'?

Graag een levendige, open discussie. Een goed functionerende overheid is ons aller belang en wellicht dat wij als digitale architecten ons steentje daaraan kunnen bijdragen.

P.S. Er is meer dat 'onder architectuur' ontwikkeld moet worden dan alleen IT in engere zin, te denken valt aan diensten, processen, organisatie en besturing. Een Digitale Rijksbouwmeester zou aan dit bredere vraagstuk ook aandacht moeten besteden. Er zou dus ook een breder beeld neer gezet kunnen worden dan dat van de 'smalle' IT-architect. Overigens zou de Digitale Rijksbouwmeester niet alleen voor het Rijk maar ook voor de andere bestuurslagen (provincies, gemeenten, waterschappen) actief moeten zijn. Bovenal zal hij een duidelijke visie moeten hebben op een goed functionerende, rechtvaardige digitale samenleving met gelijke ontplooiingskansen voor alle inwoners.

Post edited by: architectuur, at: 2007/06/14 00:16