Een beetje organisatie heeft tegenwoordig al gauw een flinke architectuurfunctie. Bij grote organisaties met tienduizenden medewerkers zijn aantallen van 100 tot 150 architecten niet uitzonderlijk. Maar ook organisaties met enkele duizenden medewerkers komen al snel tot 20 architecten. Hoe zorgen al die architecten dat ze samen tot een integrale, consistente en coherente architectuur komen? Want dat is immers waar architectuur om gaat: de samenhang bewaken. Dit artikel adresseert de vraag: hoe kunnen organisaties het dilemma tussen taakverdeling en kennisintegratie oplossen? Het blijkt dat de sociologie en organisatieleer ons kunnen helpen bij het beantwoorden van die vraag.

Hoe zou jij architectuur willen omschrijven?

Fred: “Ik vind het wel handig om de vergelijking te maken met de bouw van een huis. IT-architectuur in een bedrijf is voor mij een conceptuele plaat van een samenhangend stelsel van zaken die in zijn geheel een werkend construct moet zijn. Net als een architectuurplaat een heel huis beschrijft en dan op een manier dat de samenhang tussen de verschillende onderdelen van het huis zichtbaar is. Je probeert op een zo strak mogelijke manier de gebruikswensen voor het huis te vertalen in een helder conceptueel beeld. Je moet er in kunnen wonen, kunnen slapen, je wilt ook kunnen douchen. Als je dat allemaal een beetje netjes, overzichtelijk ingeregeld wilt hebben, dan ziet dat er zo uit.

Frank Rustige is werkzaam bij DAF Trucks als manager Projects & Support bij PACCAR Parts & After Sales. Als businessmanager is hij verantwoordelijk voor menige vernieuwing. Hij ziet daarbij de rol van architectuur steeds belangrijker en waardevoller worden. Frank wordt in het gesprek bijgestaan door Joost van Berkel. Joost is domeinarchitect voor het domein After Sales. In die rol is hij een gewaardeerde gesprekspartner voor Frank.

Waar denk jij aan bij het woord ‘architectuur’?

Joep: “Ik voer hier de laatste maanden regelmatig gesprekken over architectuur en trek daarbij vaak de vergelijking met een gebouw. In het bijzonder met mij als bewoner en als klant van een gebouw. Dus ik zeg tegen de mensen die hier intern aan de slag zijn gegaan: ‘ik wil snappen wat jullie gaan bouwen en ik wil zien dat dat past bij hetgeen ik nodig heb’.
Ik heb hen ook enkele malen verteld dat ik constateerde dat zij hun bouwsels slecht ‘verkocht’ kregen. Op dit moment is er een tamelijk slecht imago rondom architectuur.”

De vraag “wat levert architectuur ons op?” is een weerbarstige vraag. Enerzijds is hij makkelijk te beantwoorden: toekomstvastheid, samenhang, complexiteitsbeheersing. Anderzijds zijn deze antwoorden zo algemeen dat ze weinig weerklank vinden bij het management. In dit artikel wordt een manier gepresenteerd om inzichtelijk te maken hoe het werken onder architectuur concreet bijdraagt aan het bereiken van businessdoelen. Dat blijkt van organisatie tot organisatie te verschillen.