Als architectuurgroep binnen Kenniscentrum (taakverantwoordelijk voor de ontwikkeling en beheer van NORA) zijn we blij met de aandacht die Daan aan NORA schenkt en de discussie die hij aanzwengelt. We vatten deze discussie op als opbouwende kritiek, waar we zeker ons voordeel mee zullen doen. NORA is een stuk in ontwikkeling, waarbij we zeker niet alleen kijken naar de inhoudelijke versterking, maar ook naar de presentatie. Voorop staat echter dat we het er over eens zijn dat NORA een zinnige bijdrage levert aan de ontwikkeling van de e-overheid.

Inderdaad kunnen een aantal aspecten van NORA scherper geformuleerd worden. Vooral waar het de toepassing van architectuurterminologie betreft. Dit is zeker een punt dat onze aandacht heeft. We vragen echter begrip voor de omgeving waarbinnen NORA tot stand is gekomen en de implicaties die een te voortvarende wijzigingsstrategie met zich mee zouden brengen. Het vergt behoedzaam manoeuvreren binnen de complexe bestuurlijke en organisatorische realiteit van de Nederlandse overheid met zijn vele verschillende meningen, belangen en uitgangspunten. De publieke sector kent verschillende bestuurslagen, wettelijke kaders en sectorale sturingslijnen, ca 1.600 autonome organisaties en meer dan 1 mln. medewerkers. Het ICT-bedrijfsleven zien wij ook als relevante doelgroep in deze community. In de NORA-ontwikkeling hebben inhoudelijke kwaliteit en draagvlak altijd voorop gestaan. Wellicht is dit op een aantal punten ten koste gegaan van een zuivere vorm. Heel binnenkort zal een samenvatting van NORA " primair gemaakt door en voor architecten " ook toegankelijk gepresenteerd worden voor bestuurders en managers. Hiermee wordt een stap gezet om de governance met architectuur beter mogelijk te maken.

Wat betreft de vermeende vrijblijvendheid van NORA en de wenselijkheid van een digitale Rijksbouwmeester om de e-overheid op een slagvaardige wijze te realiseren merken we op dat de discussie hierover in volle gang is. Dit proces is mogelijk nog complexer dan de ontwikkeling van NORA zelf. Als 'hoeders' van NORA willen we hierover geen standpunt innemen. Wij gaan daar niet over, dat is het werk van bestuurders en niet van architecten. Evenwel modellen en principes in NORA bieden hiervoor zeker inhoudelijke aangrijpingspunten. De roep van zowel binnen als buiten de overheid om verdere versterking van de besturing op inhoudelijke samenhang en verbetering van samenwerking vraagt ook om een stabiele NORA. Bovendien is deze roep een vruchtbare bodem voor doorontwikkeling en implementatie van NORA en van NORA afgeleide producten en "diensten. Doorontwikkeling en implementatie zal in samenwerking met partijen binnen en buiten de overheid gebeuren en moet zorg gaan dragen voor de noodzakelijke interoperabiliteit van hoge kwaliteit. Daarin zullen we dankbaar gebruik maken van de gedane verbetersuggesties. De wens om NORA belangrijker te maken geeft in ieder geval aan dat we de juiste weg zijn ingeslagen!