Met groot genoegen heb ik de laatste bijdragen gelezen. Ik raakte oprecht onder de indruk van de manier waarop van ’t Veld de essentie van architectuur middels een haast prozaïsche opsomming juist de poëtische lading wist te geven die ‘het’ (architectuur) ultiem verdient. Inderdaad: ‘het’ gaat niet alleen om veranderen... Maar toch, Mondriaan zei ooit "Ondanks alles strijdt het ideële tegen het materiële." en dat zien we in deze discussie dan ook precies gebeuren. 'Ook', want als het doel/deelgebied tot ‘een verandering’ beperkt is (context) zijn meer het met elkaar eens dan hier lijkt. Het is zoals een koe een rund is, en een rund niet noodzakelijk een koe is. Trek ik de holistischer typering door van ’t Veld nog wat verder door, dan stel ik dat het hier toch vooral om een beschouwingshouding gaat, en niet eens zozeer om de ‘scope’. Aan de timmerman is niet te zien of er uiting wordt gegeven aan een intens verlangen naar de zee, het avontuur en het onbekende of dat hier gewoon een timmerman een bootje bouwt. En in beide gevallen is er een bouwtekening, maar ik waag om het te beweren dat de ontwerper van de boot die uiting aan het genoemde verlangen geeft een (totaal) andere bouwtekening aflevert dan de bouwtekenaar die ... een bouwtekening voor een bootje leverde. En tegelijk is het zelfs mogelijk dat ze toch hetzelfde zijn. Dat laatste is minder waarschijnlijk omdat, zo interpreteer ik ook van ’t Veld, ‘bootje ontwerpen’ geen rekening houdt met de (on)kenmerken van de horizon... Overigens hebben beide eindprodukten (bootjes) hun eigen waarde, is de ene niet beter of slechter dan de ander, zolang we elk maar beoordelen vanuit de context waarin ze hoorden en waarvoor ze bedoeld zijn. Het is daarom niet zozeer de vraag naar of/of, maar, als ik mag opperen, de vaststelling van de en/en. Al weer ben ik het met van ’t Veld eens dat (juist) de bepertkte context van waaruit en waar naartoe oplossingen worden bedacht in de praktijk tot veel te veel ‘oplossingen’ leiden, die door hun aantal en soort weer voor nieuwe (interoperabiliteits) problemen zorgen, die dan weer ‘te beperkt’ tot nieuwe oplossingen aanleiding geven... Dat zegt over TOGAF dat de gebruiker ervan zich terdege van d(i)e beperking ervan bewust moet zijn! En ook: dat de persoon die zich dat voldoende bewust is, en bezig moet op een terrein dat binnen diezelfde begrenzing valt, aan TOGAF een waardevol ‘framework’-instrument kan beleven. Zijn we het vervolgens niet juist allen volledig met elkaar eens dat TOGAF niet gelijk is aan architectuur ..?! En dat iedereen die beweert dat je voldoende hebt aan een inbussleutel (TOGAF) of alleen een schroevendraaier (DYA) om ‘meubels te maken’ blijkt geeft de weidse wereld van meubels buiten IKEA niet te (willen) kennen... 
 
Over de, inderdaad beperkte, veranderingsinvalshoek zie ik TOGAF c.s. absoluut profetisch bijdragen aan gelijksoortige en beperkte oplossingen in de lijn van de bestaande ‘oplossing’. Verbouwingen dus, met een mooi hek er omheen, en ingegeven door een geconstateerd intern probleem en gericht op de oplossing daarvan. Maar, zo hoor ik iemand zeggen, ‘met behoud van de bestaande architectuur’, hetgeen in de praktijk meestal neerkomt op het minimaal beschadigen en verliezen van die bestaande architectuur. Nogmaals: het probleem is hier niet TOGAF, maar de beschouwingshouding van de gebruiker ervan. Verandering is hooguit, soms, een tweede stap vanuit de bredere, realistischer erkenning van de ‘netwerkmaatschappij’ die we inmiddels al lang kennen, maar (als ik even bot mag chargeren) op vele plaatsen tegen beter weten in(?) nog effectief wordt tegengehouden door mensen die denken dat de A0 waarop ‘de architectuur’ staat weergegeven, inclusief de eindigheid van het papier, de werkelijkheid IS... En TOGAF kan daar dan iets te goed bij helpen :-). De enige beschouwingshouding die zowel de betrekkelijkheid van TOGAF, DYA kan zeker stellen als de veel te bonte, beperkte en veelvuldige oplossingen tot simpeler en beweeglijker architectuur kan helpen brengen, is de beschouwing vanuit context en interafhankelijkheid: het totaal inclusief emerging factors van de netwerksamenleving. Functie, structuur, schoonheid, harmonie: dat alles krijgt pas in de context (buiten de bouwput) de inhoud die het verdient en echte betekenis, zoals ik meen te begrijpen dat van ’t Veld die ook bedoelt. Precies dus ook waar Wisse op doelt als hij schrijft over ‘radicale interpendentie’ en impliciet op Metapattern wijst als stelselmatige erkenning en toepassing daarvan. En ja: daar is TOGAF totaal ongeschikt voor. En voor wie het grijze zoekt: juist uit de discussie in deze threat zie ik de bevestiging dat er in de benadering van(uit) het vak geen grijs is: je komt vanuit de brede, contextgedreven kant òf je staat met je ‘rug naar de context’ naar een ogenschijnlijk geïsoleerde verander-uitdaging te kijken. Beiden hebben hun waarde en beiden ‘moeten’ elkaar ‘van nature’ bestrijden, althans in het huidige tijdsgewricht. En nee, zomin als een beetje zwanger zijn niet kan, zo kan een beetje contextoriëntatie ook niet ... Dat vul ik dan aan met mijn eigen persoonlijke mening dat de ontwikkeling en de maatschappelijke behoefte in toenemende mate vraagt om de benadering vanuit het netwerkdenken, context en interpendentie, en dat 'die andere benadering' zijn houdbaarheiddatum al is gepasseerd, en daarbij weet ik dat er elke dag opnieuw in de praktijk wordt bewezen dat ‘die andere benadering’ nog volop en welig tiert. Van ’t Veld eindigde met ‘Hopelijk krijgen we na de kredietcrisis niet ook nog een informatiecrisis’ en helaas(?) moet ik zeggen dat het nog veel ‘erger’ is: die crisis is er al. Daarom is er een toenemende behoefte aan die ‘andere’ architecten, voor wie dus TOGAF geen (goede) oplossing biedt ...