Beste Daan, 
 
 
Als je gevraagd wordt om een reactie te geven is dat kennelijk nodig. Daarom het navolgende, met genoegen. 
 
TOGAF is voor mij geen onbekende. In juni 2006 heb ik tijdens de IT Architecture Practitioners Conference in Miami gesproken en dat heb ik in januari 2008 nogmaals in San Francisco gedaan. Na de eerste echte kennismaking in Miami heb ik een reactie op TOGAF geschreven. Die was lang en scherp, en staat al jaren openbaar op het net. Toen leek The Open Group nog een organisatie die open stond voor discussie en communicatie. Dat bleek niet zo te zijn, want niemand heeft ooit gereageerd. Dat heb ik nog een keer geverifieerd in 2008, en toen bleek dat de gelederen echt gesloten waren. Jammer, maar helaas. 
 
De laatste jaren zijn Capgemini en later Getronics zich bezig gaan houden met TOGAF. Past ook wel, want die “methode” past in het verleden van Capgemini (de PANdata-tijd). Als ik de externe versies van SDM goed geteld heb zou TOGAF gezien kunnen worden als SDM versie 6 of misschien 7. Het is een reeks zich herhalende stappen die tracht steeds meer informatie te verzamelen over een IT-omgeving, om die als kennis vast te leggen. Normaal is dat in, niet al te kleine, organisaties minimaal in 5 jaar de stappen in de cirkel 5 keer uitgevoerd worden voordat een voldoende substantiële kennisbasis zou ontstaan (uitspraak binnen The Open Group). Tientallen mensjaren werk, dus, en het is sterk de vraag of die effectief zullen (of zelfs kunnen) zijn. En dan begint het dus pas, want je zult diverse fte’s in moeten zetten om het allemaal bij te houden. 
 
Daan zegt, in lijn met Jaap van Rees, dat de methode het niet doet. Zeker, het is de mens die het doet, en ook zal moeten doen. Als de methode het zou doen zouden we allemaal naar de Bahama’s kunnen zodra die methode geprogrammeerd zou zijn. En dat is praktisch gewoon echt onzin. 
 
Daar zit ook een hele zware claim van TOGAF achter: mensen die geleerd hebben volgens de methode TOGAF te werken mogen zich volgens The Open Group gecertificeerd noemen. In plat Nederlands heeft men dan het TOGAF-kunstje tijdens een cursus geleerd en dat feit staat op een The Open Group papiertje wat certificate genoemd wordt.  
Ron Tolido (Capgemini) stelt, samen met Ernst Fuld (directeur NGN), in de Computable van 5 februari 2009 (http://www.computable.nl/artikel/ict_topics/beleid/2858528/2379250/certificaten-zeggen-veel-te-weinig.html) dat beroep en certificering iets met elkaar te maken hebben en dat The Open Group de organisatie is om dat te regelen. Dus iedereen TOGAF gecertificeerd, en dan is iedereen in de informatie & IT-sector een vakmens. Onzin. Mensen die een Java-diploma hebben, of een SDM cursus hebben gelopen, of Archimate kunnen bedienen zijn daarmee toch ook geen vakmensen? Ja, ze kennen een aangegeven manier van werken, maar daar blijft het dan ook bij. Om vakmens te zijn komt er nog wel wat meer kijken dan een methode kennen die het verzamelen van IT-kennis door mensen met een IT-achtergrond van een IT-infrastructuur beoogt. Waarbij nog niemand me ooit antwoord heeft willen (of kunnen) geven hoe TOGAF zich in investeringen in (“IT-projecten”) en exploitatie van IT (“IT-beheer”) kan vertalen. Maar ja, ik ken versie 9.0 nog niet, natuurlijk. 
 
Daan heeft deels gelijk als hij zegt dat de methode, de manier van werken, feitelijk irrelevant is voor de organisatie voor welke gewerkt wordt. Deels omdat werk aan IT zich herhaalt. Daarom is het wel handig als je eenzelfde soort werk op eenzelfde manier doet, met op zich vergelijkbare resultaten/producten. Maar, zoals gezegd, een echt vakmens kan meestal op meer manieren werken omdat hij/zij haar/zijn vak kent, voldoende ervaring heeft en als persoon kan optreden zoals nodig is. En daarbij is TOGAF maar een zeer klein deel van wat een vakmens moet kennen en kunnen. Certificering zou dan ook moeten zijn dat je kunt vaststellen wie vakmens is, welk vak die mens beheerst en, desnoods, op welk niveau deze vakmens in zijn vak kan functioneren. Een TOGAF certificering kan daar “een kunstje” aan toevoegen, tenminste als iemand als vakmens in de informatie & IT-sector werkt aan wat TOGAF beoogt te regelen. Want al het andere, en dat is nogal wat, valt daar immers buiten. 
 
Op TOGAF 9.0 kan ik niet reageren. Gewoon omdat ik dat document van 728 bladzijden niet tot mijn beschikking heb. En ik betwijfel of ik het wel wil kopen, want ik heb er als vakmens niet of nauwelijks iets aan als ik mijn kennis van de ontwikkeling van TOGAF tot en met versie 8.x doortrek. De IT-wereld speelt zich immers tussen tactisch en operationeel niveau in een organisatie af en ik hou me vooral bezig met de strategisch/tactische vraagstukken, zoals regie over bijvoorbeeld IT. En daar heb ik tot nu toe niets van kunnen ontdekken, ook niet in de business-hoek van The Open Group (sorry Dave). 
 
Daan zegt dat er een TOGAF-sekte ontstaan is. Die zie ik ook. Dat roept bij mij beelden op die ook tussen 1975 en 1985 rond SDM versies 1 en 2 ontstonden. Klopt ook wel, want, zoals gezegd, is TOGAF voor mij zoiets als versie 6 (of toch 7?) van SDM. Ook TOGAF richt zich voornamelijk op IT ontwikkeling en dat is gemiddeld toch maar 20% van alle geld dat aan IT uitgegeven wordt. En het beeld dat Daan in zijn laatste alinea oproept “Rond TOGAF … architecten’.” kan ik ook alleen maar onderschrijven. En wat me daarbij benauwd is dat organisaties er gewoon weer opnieuw intrappen. Ongelofelijk, eigenlijk, na 70 jaar IT nog steeds. En ze blijven miljarden euro’s/dollars/… weggooien. 
 
Zoals ik gezegd heb ben ik 2 keer naar een TOGAF congres in de VS geweest. Niet helemaal voor niets, al heeft het in relatie tot The Open Group weinig opgeleverd. Het is IT-ers gewoon niet aan het verstand te brengen dat je als organisatie andere kennis nodig hebt dan IT-kennis om als organisatie IT (als in te zetten technologie) echt onder controle te kunnen krijgen, zodat de juiste IT gekocht en ingezet kan worden.  
Dat betekent nooit dat IT onbelangrijk is, integendeel. Alleen je hoeft weinig of niets van motoren van auto’s zelf te weten om dagelijks van Rotterdam naar Amsterdam vv. te kunnen rijden. Je hebt dan ook kennis van informatie nodig om echte regie over IT te kunnen krijgen. In mijn ervaring met heel veel organisaties en mensen blijkt het veruit de meeste IT-ers niet gegeven te zijn om daar zo over na te denken, en ik zal dan ook wel weer afgeblaft worden in dit forum als het nog eens zeg. Maar het is wel de praktijk. En TOGAF heeft daar echt niets voor. Sterker nog, het werkt het ontwikkelen van de kennis van informatie zelf zelfs stevig tegen. De gezamenlijke reactie van Ron Tolido en Erik Proper op de column van Daan laat dat bijvoorbeeld ook zien. Ik heb het al eerder gezegd: weinig is meer gesloten dan The Open Group, en dus ook TOGAF.  
 
En dan nog de tiende opmerking in Daan zijn column: “Onafhankelijke architecten zijn architecten die volledig zelfstandig opereren of die op de loonlijst staan van een onafhankelijk, onpartijdig architectenbureau dan wel architecten die in dienst zijn van een consultancybureau dat geen bouwactiviteiten uitvoert (direct noch indirect).” Dit is wat kort door de bocht. TOGAF noemt zichzelf neutraal. Dat wil zeggen dat men elkaars belangen (die van de deelnemende IT-leveranciers) niet zal schaden. En eigenlijk is dat ongelofelijk gevaarlijk voor de klanten van die IT-leveranciers, want men zorgt, naar eigen zeggen, dus eerst voor elkaar en dan pas voor de klant.  
Onafhankelijk betekent feitelijk ongebonden, zelfstandig, aan niemand onderworpen, niet door iets bepaald of geregeld. Heeft dus niet zoveel met een arbeidsverband te maken, maar meer met de manier van denken en werken. Dat wil zeker niet zeggen dat je niet gebonden bent aan beroepsregels; juist wel.  
In de praktijk van de informatie & IT-sector betekent het in feite dat je niet gebonden bent aan een IT-leverancier. Oftewel je staat voor de organisatie, niet voor de belangen van leveranciers van oplossingen zoals IT. Daarom zal ik ook niets in TOGAF vinden waar ik, als onafhankelijke, iets mee kan omdat ik daarmee al een oplossingsrichting in zou slaan. Wat ik wel zal moeten weten is hoe de leverancierswereld met TOGAF denkt en werkt, zodat ik wat een organisatie wil naar hen kan vertalen (dus misschien zal ik dat boek toch nog moeten lezen….). Sterke vragers kunnen zo gemakkelijk gekoppeld worden aan sterke aanbieders, waardoor een optimale relatie in vraag/aanbod ontstaat. Zoals SAP me ooit eens vroeg: wanneer gaan organisaties nou eens echt weten wat ze willen? Als ze me dat nou eens zouden kunnen vertellen kunnen wij het optimale product leveren. Of dat helemaal waar is, is voor mij een stevige commerciële overdrijving. Maar het principe is natuurlijk waar. We zijn alleen nog lang niet zover en dus modderen we voort. Met Steve Covey: wanneer worden organisatie nou eindelijk eens zelf iemand rond hun informatievoorziening? Het antwoord laat op zich wachten. 
 
 
Steven van ‘t Veld 
Steven.van.t.Veld@AIM.nl