Een verkenning van het principe van het fenomeen ‘Spiegelasymmetrie’
Mark Paauwe
Thursday, 02 October 2008
Ik was laatst zeer geboeid door een schilderij van Johannes Vermeer dat ik zag. Ik bleef er naar kijken. In verschillende boeken heb ik gelezen over het fenomeen asymmetrische balans en de schilderijen van Vermeer. Vermeer heeft, zo schrijft men, de grenzen van spiegelsymmetrie opgezocht. Hij heeft eigenlijk spiegelasymmetrie toegepast. Hieronder ga ik verder in op het principe van het fenomeen dat ik ‘spiegelasymmetrie’ noem.
Als mensen kijken naar een visualisatie speelt spiegelasymmetrie een grote rol. Verschillende schilders hebben in het verleden bij het afbeelden van bestaande huizen afwijkingen in symmetrische elementen overgenomen en ook, bewust of onbewust, nieuwe afwijkingen zelf met opzet extra aangezet. De huizen die men heeft geschilderd lijken in het eerste opzicht voor verschillende elementen symmetrisch. Denk hierbij aan de linker- en rechterhelft van een huis, de draagbalken of bogen welke overal dezelfde proportie hebben of de kozijnen en ramen die overal dezelfde maat en vorm hebben. In het tweede opzicht klopt dit echter niet. Het huis dat we aanschouwen op het schilderij is niet in detail symmetrisch, maar: we vinden het schilderij wel heel mooi.
Omdat wij symmetrie in huizen gewend zijn, verwachten we, als we naar huizen kijken, ook die symmetrie terug te zien. We verzinnen soms mentaal de symmetrie er gewoon bij. Als we iets bekijken en we herkennen het als een huis, dan kijken we in eerste instantie globaal en daarna eventueel wat gedetailleerder. En daar zit hem de crux in. Als er kleine afwijkingen en details in een visualisatie zitten, dan gaat een visualisatie al gauw meer voor ons leven en ‘bewegen’. Het bevat wat je zou kunnen noemen ‘spanning’. Andersom geldt vaak dat ik iets mis in visualisaties…. Zaken zoals sfeer, emotie, gevoel en beleving.
De formulering van het principe van spiegelasymmetrie (in feite de onweerlegbare beschrijving van de fundamentele werking van dit fenomeen) is denk ik, op basis van kort onderzoek, als volgt:
“Door als architect kleine afwijkingen in details van symmetrische elementen aan te brengen(waaronder weglating of vervorming) in een visualisatie, registreren mensen bewust of onbewust bij het kijken naar deze visualisatie dat er iets niet helemaal klopt, met als gevolg dat men soms blijft kijken naar de visualisatie en probeert te ontdekken wat er niet klopt. De architect speelt zo met de automatismen in het gedrag van mensen. Mensen krijgen vanwege de spanning door asymmetrie in een visualisatie een bepaald gevoel of emotie”.
De gevisualiseerde afwijkingen moeten op zichzelf wel realistisch zijn. Anders valt de spanning meteen weg. Echter, als de afwijking als onderdeel van een geheel wordt getoond, dan hoeft het niet helemaal kloppen. Dit principe gaat ook richting wat Escher heeft gedaan, alleen is dit principe veel subtieler.
Mensen gaan met hun ogen rondkijken op een visualisatie waar zaken kloppen en niet kloppen. Mensen zoeken de rustpunten op en dwalen over de spanningsbogen heen. Zonder dat men het weet vind men de visualisatie mooi. Men blijft kijken en wordt als het ware betoverd.
Via Nova Architectura is not responsible for the content of blogs, but authors and readers are asked to adhere the following guidelines. Authors are strongly encouraged to check facts, cite sources, present
balanced views, acknowledge and correct errors. Respect copyright, fair use and financial disclosure laws. Please do not disparage organizations, or individuals. Being critical of someone's practice is acceptable, when it is done in a professional manner. Prevent usage of marketing statements. Comments should be relevant to the specific post they are attached to. Spam, flaming, personal attacks, and off-topic comments are not
permitted. Readers are requested to notify
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
of any violations. The editor holds the right to remove any statements that, in the editors opinion, infringe the above guideline(s). The author receives a notification of this action.
