Laten we het idee “informatie” eens opnieuw uitdenken. Hoe ziet informatie er dan uit? Wat doet informatie met ons? En hoe gaan wij met informatie om?
Veel van onze zakelijke en maatschappelijke contacten zijn niet denkbaar zonder brede inzet van digitale technologie. In de afgelopen decennia drong digitale technologie door in alle hoeken van ons dagelijks bestaan. Zowel bedrijf als maatschappij veranderden daardoor in kwalitatieve zin tot heuse informatiemaatschappij. We leerden leven met nieuwe dynamiek en sterk vergrote beweeglijkheid en veranderlijkheid die deze nieuwe orde met zich meebracht.
Vraag is nu of deze kwalitatieve veranderingen zich ook vertaalden in een andere denk- en werkwijze van opdrachtgevers en ontwerpers van geautomatiseerde informatievoorziening. Hoe veranderde hun kijk op de positie die informatie inmiddels inneemt in bedrijf en maatschappij? Hoe ordenen zij tegenwoordig informatie om soepel en snel tegemoet te komen aan de zo veranderlijke informatiebehoeften van moderne mensen die volop participeren in informatiemaatschappij?
De antwoorden op voorgaande vragen stellen (nog) teleur. De hele organisatie van, zeg, initiatie tot en met totstandkoming van geautomatiseerde informatievoorziening wordt, ondanks toenemende roep om integratie, nog altijd sterk gedomineerd door een achterhaald en isolationistisch adagium: “voor elk probleem een apart systeem”. Dat adagium, dat – nota bene – uit de beginperiode van digitale technologie stamt, werkt inmiddels nodeloos blokkerend voor verdere ontwikkeling van informatiemaatschappij. Waarom? Omdat het zo verlammend uitwerkt op ontwikkeling van infrastructuur voor modern informatieverkeer.
Ook de eenzijdige aandacht – is het wellicht fascinatie? – voor technologie blijft onverminderd aanhouden. Over elkaar heen buitelende technologische ontwikkelingen weten keer op keer de aandacht – van zowel opdrachtgevers als IT-ers – af te leiden van het eigenlijke doel. Doel? Soepel en snel tegemoetkomen aan zo veranderlijke informatiebehoeften van moderne mensen die volop participeren in informatiemaatschappij!
In informatiemaatschappij staat interoperabiliteit tussen burgers, bedrijven en overheden centaal. Semantische interoperabiliteit – wel te verstaan. Moderne mensen wensen zich in al hun gevarieerde en variërende verbanden helder en duidelijk met elkaar te kunnen verstaan. Anytime en anywhere. Ook – nee, juist – als zij elkaar niet persoonlijk kennen en elkaar wellicht nooit zullen ontmoeten. Zonder betekenisvolle communicatie, zonder interoperabiliteit-van-mens-tot-mens, kunnen mensen over en weer onvoldoende voor elkaar betekenen. Dan stagneert verdere ontwikkeling van informatiemaatschappij.
In dat kader wordt digitale technologie door menselijke gebruikers in toenemende mate bestempeld als een regelrechte dissatisfier. Vergelijk het met nutsvoorzieningen: ook die worden alleen – en ook direct in ergerlijke zin – ‘zichtbaar’ als ze… níet werken. Digitale technologie is niets meer – en niets minder (dat ook!) dan een nutsvoorziening ten behoeve van soepele en snelle ondersteuning van menselijke interoperabiliteit in een zich ontwikkelende informatiemaatschappij.
En het is juist op het vlak van de menselijke interoperabiliteit dat informatie opnieuw dient te worden uitgedacht.
Voordat digitale technologie haar intrede deed, was interoperabiliteit vergaand synoniem met menselijke interoperabiliteit. Met de opkomst van de zo dominante digitale technologie, verschoof de oorspronkelijke begripsinhoud van interoperabiliteit heel onopgemerkt van menselijk naar digitaal.
Dat deze verschuiving tegelijk ook een forse verarming zou gaan betekenen, besefte toen nog niemand. En vandaag? Vandaag is het nog steeds zo dat vrijwel niemand inziet dat er een belangwekkend en kwalitatief verschil bestaat tussen digitale (lees ook: technische) interoperabiliteit en menselijke interoperabiliteit.
Door haar dominantie voorzag digitale technologie informatie als het ware van een tweede gezicht. Het oude en vertrouwde menselijke gezicht – informatie als individueel menselijk middel tot betekenisgeving – kreeg er een allesoverheersend tweede gezicht bij. Een digitaal gezicht: informatie als vooraf vast te stellen universele betekenis.
Uit de sociale psychologie weten we dat het gedrag van mensen niet zozeer wordt gestuurd door informatie zonder meer, maar door de betekenis die individuele mensen persoonlijk aan die informatie toekennen. Die betekenis niet a priori vast, maar is volstrekt afhankelijk van individuele motieven in combinatie met de precieze situatie waarin de informatie wordt waargenomen.
En hier ligt de basis voor het opnieuw uitdenken van het idee informatie. Menselijke interoperabiliteit operationaliseert uit de sociale psychologie afkomstige kennis. Niet alleen de informatie-waar-het-om-gaat is van belang, maar daaraan dient stelselmatig de passende contextuele informatie te worden toegevoegd. Waarom? Om mensen in staat te stellen de bedoelde betekenis toe te kennen!
Nee, informatie staat nooit op zichzelf. Er is altijd extra informatie – lees: contextuele informatie – nodig om tot toekenning van bedoelde betekenis te kunnen komen. Informatie ontvangt haar betekenis altijd van een mens. Een mens die betekenis gemotiveerd en situationeel toekent. Altijd.
Wie vanuit digitaal gezichtspunt naar informatie kijkt, organiseert informatie primair vanuit vooraf vastgestelde betekenis – statisch dus. Volgens menselijk gezichtspunt vloeit betekenis dynamisch voort uit de relevante context waarin die informatie ‘staat’.
Om die twee gezichtspunten naadloos op elkaar aan te kunnen sluiten, is het van groot belang scherp oog te krijgen voor werkelijk robuuste organisatie van informatie. Alleen informatie die voldoende fijnmazig gedifferentieerd raakt over onderling gerelateerde informatieknooppunten – ja, klopt, dat is contextuele organisatie van informatie – kan in tal van concrete situaties moeiteloos geïntegreerd raken tot bedoelde betekenis.
Ja, dat is wel even wennen: informatie is niet langer iets dat er is, maar wordt van situatie tot situatie en keer op keer uit relevante informatieknooppunten nauwkeurig ‘geproduceerd’ tot bedoelde en actuele betekenis voor de persoon die er om vraagt.
Zo’n zorgvuldig gekozen organisatie van informatie heet ook wel informatie-infrastructuur en werkt als stelselmatige informatievoorziening voor een scala aan (rechts)personen in legio situaties.
Wie informatie op deze manier opnieuw uitdenkt, ziet dat informatie in informatie-infrastructuur nog slechts enkelvoudig voorkomt en universeel toepasbaar is. Dat is precies de kracht van een infrastructurele voorziening! En met de huidige stand van technologie, grenzeloze inter(net)connectiviteit, is het kopiëren van informatie-tot-een-eigen-kopie… volstrekt overbodig geworden.
Moderne mensen die zich in al hun gevarieerde en variërende verbanden helder en duidelijk met elkaar wensen te verstaan, vertrouwen op informatie-infrastructuur – precies zoals ze op verkeersinfrastructuur vertrouwen – en hechten geen waarde meer aan eigen, geïsoleerde en achterlopende informatiekopieën.
Informatie wordt vandaag de dag bij uitstek gezien als het ‘goed’ waarmee belangrijk concurrentievoordeel te behalen valt. En terecht! Genoemd voordeel wordt echter door een klein deel van de voorhanden informatie geleverd. Wie goed kijkt, ziet het! Alle andere informatie is, hoewel onmisbaar, niet meer van belang voor het concurrerend vermogen van wie dan ook maar. Enkelvoudige beschikbaarheid volstaat.
Rethinking information – denkt u er nog eens rustig over na! Informatie-infrastructuur heeft enorme potentie. Als u dat ziet, begint u het te begrijpen – zou Cruijff zeggen.
Comments (3)
Written by
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
on 24-01-2011 13:05
Hoi Jan,
Mag ik Wikipedia als een voorzichtige poging zien in de goede richting?
Written by
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
on 02-03-2011 09:15
In de toekomst doen we alleen nog maar aan knotworking (http://kplab.evtek.fi:8080/wiki/Wiki.jsp?page=Knotworking). Daarvoor is een goede infra- en infostructuur nodig. Ik kan iedereen aanraden om het boek Power to the Edge te lezen, dat is te vinden op www.dodccrp.org/files/Alberts_Power.pdf
Via Nova Architectura is not responsible for the content of blogs, but authors and readers are asked to adhere the following guidelines. Authors are strongly encouraged to check facts, cite sources, present
balanced views, acknowledge and correct errors. Respect copyright, fair use and financial disclosure laws. Please do not disparage organizations, or individuals. Being critical of someone's practice is acceptable, when it is done in a professional manner. Prevent usage of marketing statements. Comments should be relevant to the specific post they are attached to. Spam, flaming, personal attacks, and off-topic comments are not
permitted. Readers are requested to notify
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
of any violations. The editor holds the right to remove any statements that, in the editors opinion, infringe the above guideline(s). The author receives a notification of this action.
