Hoe je puree maakt, weet eigenlijk iedereen. Aardappels (of tomaten) worden, ontdaan van schil, gekookt en vervolgens fijngestampt. Tot aardappelpuree, of tomatenpuree. Met appels lukt het ook; in dat geval noemen we de puree moes: appelmoes. Het kan natuurlijk ook ingewikkelder. Door verschillende ingrediënten bij elkaar te voegen, ze daarna gezamenlijk te koken en ten slotte fijn te stampen. Tot puree. En dat noemen we dan hutspot of stamppot; met stamppot boerenkool als oer-Hollands voorbeeld.
Nu is er tegelijk ook een probleem met puree: je moet er niet in terechtkomen. Dat is zelfs spreekwoordelijk geworden! Iets dergelijks geldt ook voor moes. Iemand die tot moes wordt geslagen, of in de pan wordt gehakt, zit behoorlijk in de puree.
Voor mensen is het niet moeilijk om van de zojuist opgediste puree chocola te maken. Want mensen beschikken standaard over een ‘geheime’ en uiterst krachtige vaardigheid. Zij realiseren zich – onbewust – bliksemsnel de achtereenvolgende situaties waarin woorden en zinnen zich voor hun oren/ogen ontwikkelen. En al doende schakelen mensen soepel van situatie naar situatie … en kennen zij als vanzelf de juiste, inderdaad: variërende, betekenis toe.
Betekenis is dus niet iets dat absoluut is en op voorhand kan worden vastgesteld. Absoluut niet! Voor mensen hangt betekenis altijd af van de precieze situatie waarin ze dingen, woorden, geluiden enzovoort tegenkomen. Variabel dus. Tegelijk is het zo dat betekenis voor mensen door de tijd heen varieert. Wie vandaag doodsbang is voor een spin, hoeft daar morgen niet meer dezelfde betekenis aan te hechten en kan daardoor tot ander, genuanceerder gedrag komen.
En het is die variëteit in betekenis van informatie die ons, mensen, (steeds verder) in de puree helpt. Als we niet uitkijken. U volgt me nog?
Let op: Computers weten helemaal niets van menselijke betekenis. Geen sikkepit! En van variatie in betekenis, afhankelijk van moment en situatie, al helemaal niet. Dan dringt zich (bij mij) de vraag op hoe dat zit met informatici; de mensen die computerprogramma’s ontwerpen en bouwen. Hebben zij weet van menselijke betekenisvariatie?
Nee.
Informatici zijn wat betekenisvariatie betreft, in grote meerderheid onwetend en derhalve onkundig. Betekenisvariatie blijkt voor hen een goed bewaard geheim. Verreweg de meeste informatici weten niet beter dan dat betekenis van informatie in absolute zin en op voorhand kan en moet worden vastgesteld. Jammer, want dat is een hopeloos tekortschietende zienswijze!
Een zienswijze die bovendien leidt tot een uiterst zorgelijke situatie! Want hoe loodsen mensen hun informatie – met de door hen bedoelde (variërende) betekenissen – betrouwbaar door tal van gekoppelde computersystemen, zodanig dat de ontvanger(s) van die informatie er volgens die bedoelingen (betekenissen) mee aan de slag kunnen? Hoe borgen mensen, met andere woorden, vandaag de dag en met gebruikmaking van hypermoderne hulpmiddelen zorgvuldig communicatie van door hen bedoelde betekenissen?
Niet.
Bij computers zijn mensen daarvoor sowieso aan het verkeerde adres. Ook bij informatici kunnen zij hun ei niet kwijt: die kennen het geheim niet en kunnen hen derhalve niet werkelijk helpen.
Ondertussen ‘knopen’ diezelfde informatici met Internet en andere geavanceerde technologie gemakkelijker, sneller en gevarieerder dan ooit informatie uit de meest uiteenlopende situaties (en tijden) aan elkaar. En wel zonder dat zij rekening houden met explosief toegenomen betekenisvariëteit. Als gevolg daarvan pureren letterlijk legio computersystemen informatie domweg en in steeds groter omvang tot gehakt. Gehakt waar zo langzamerhand geen hond nog brood van lust.
Tja, dat klinkt niet alleen als informatie-puree, dat is informatie-puree! In onze informatiemaatschappij nemen fouten toe, neemt irritatie en wederzijds onbegrip steeds grotere vormen aan en groeit wantrouwen in overheid en zorginstellingen en banken en bedrijven en zovoort. En deze informatie-puree grijpt steeds verder en wurgend om zich heen en brengt ons, mensen, uiteindelijk, zčlf in de puree. Als we niet uitkijken.
Verdere ontwikkeling van wat informatici zo krachtig in de benen hebben geholpen – de informatiemaatschappij – stagneert nu door toedoen van diezelfde informatici. Omdat ze het geheim niet kennen.
Informatiekundigen kennen dat geheim wel. Zij kunnen mensen werkelijk helpen informatie-puree de deur uit te werken en buiten de deur te houden. Zij maken gehakt van absolute betekenisgeving. Zij begrijpen dat elke informatie altijd (altijd dus) vergezeld dient te gaan van voldoende contextuele informatie om tot bedoelde (situationele) betekenis te kunnen komen. Zij houden rekening met context en tijd, want dat is dč manier om van informatie, keer op keer en zo vaak we maar willen, de juiste (situationele) chocola te kunnen maken.
Dankzij de inzet van informatiekundigen (náást informatici!) loodsen mensen hun informatie – met de door hen bedoelde betekenis – betrouwbaar door allerhande computersystemen, zodat de ontvangers van die informatie er volgens die betekenis mee aan de slag kunnen. Zo borgen we met elkaar stelselmatig de communicatie van bedoelde betekenis van informatie.
Ervanuit gaande dat informatie wordt ingewonnen door gegevens met elkaar te correleren en daar conclusies aan te verbinden, heb je natuurlijk verschillende soorten informatie. Als je weet, wat je zoekt, kun je informatie inwinnen door simpele administratieve gegevens te correleren en te bewerken. IT systemen zijn er heel erg goed in die in grote aantallen op te slaan. Ook kun je, als je kennis van zaken hebt, informatie inwinnen door op meetgegevens wetenschappelijke berekeningen los te laten. Ook daar zijn IT systemen, mits goed geprogrammeerd, erg goed in. Waar ze helemaal niet goed in zijn, is informatie met een sociale of emotionele lading op te leveren. Sterker nog, ook mensen zijn er niet altijd even goed in aan het geschreven woord de juiste lading mee te geven. [Communiceren blijft een kunst! ] Dat er steeds meer gegevens over van alles en nog wat in IT systemen opgeslagen zullen worden is onvermijdelijk. Als we straks sensoren in onze auto's, huizen en zelfs op het lichaam hebben en deze genereren alle gegevens, die ergens worden opgeslagen, tel dan maar uit! Niet alleen het feit dat er zoveel van is, maar ook de vraag wie waar naar mag kijken baart zorgen...
Geschreven door
Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken
op 28-09-2010 08:15
Intrigerend: "Waar [computers] helemaal niet goed in zijn, is informatie met een sociale of een emotionele lading op te leveren." Mooi gezegd ook: "sociale lading" en "emotionele lading". Ik maak er (qua betekenis) iets van als het (krachtige) appčl dat dergelijke informatie op een mens/groep mensen doet. Het heeft ook wel iets van een pleonasme in zich: is informatie niet per definitie emotionerend (tot beweging aanzettend: e-movere), sociaal?
Nee, klopt, daar zijn computers helemaal niet goed in. Zullen ze (het zijn machines) ook nooit worden. Vraag is dan hoe ze mensen (die daar wel goed/veel beter in zijn) optimaal kunnen helpen/ondersteunen bij het toekennen van de door de informatiezender bedoelde emotionele/sociale lading (betekenix). Misschien helpt mijn blog "Betekenix" hier (ietsje) verder. Zie http://informatiekundigbekeken.blogspot.com/2010/09/betekenix.html.
Geschreven door
Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken
op 20-10-2010 14:37
Waren het alleen maar computers en informatici die context, emotie en sociale lading niet kennen, nee, deze kwaal is niet beperkt tot informatici. Veel van de gebruikers van die systemen kunnen hier evenmin mee uit de voeten.
De oplossing in de systemen is meestal de informatie inclusief de tekstueel omschreven context, emotie en sociale lading, als blob op te slaan en als zodanig weer te presenteren aan de gebruiker. Enterprise Content- of Document management systemen noemen we dat dan. Het is inderdaad bedroevend dat 'dat' het beste is wat we op dit moment kunnen.
Ik vind het heel sterk in dit artikel dat aandacht wordt gevraagd voor de integratie van applicaties in het licht van deze problematiek. Zoals in een kring mensen, die elkaar iets doorvertellen, steeds iets aan de inhoud (in de breedste zin) van de boodschap verandert, zo gebeurt dat ook in ketens van applicaties. En de technici die de knopen leggen in deze systemenspaghetti hebben zelden of nooit kaas gegeten van enige semantiek in de gegevens (met de kanttekening dat zelfs semantiek niet de volle oplossing biedt).
Een aardig voorbeeld is het gebruik in de gegevens van de burgelijke stand een onbekende geboortedatum (van bijvoorbeeld een asielzoeker) met 00 te markeren. Diverse informatiesystemen die deze gegevens hergebruiken gaan hopeloos over hun nek. 'weet niet precies' is voor hen al te moeilijk...
Via Nova Architectura is not responsible for the content of blogs, but authors and readers are asked to adhere the following guidelines. Authors are strongly encouraged to check facts, cite sources, present
balanced views, acknowledge and correct errors. Respect copyright, fair use and financial disclosure laws. Please do not disparage organizations, or individuals. Being critical of someone's practice is acceptable, when it is done in a professional manner. Prevent usage of marketing statements. Comments should be relevant to the specific post they are attached to. Spam, flaming, personal attacks, and off-topic comments are not
permitted. Readers are requested to notify
Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken
of any violations. The editor holds the right to remove any statements that, in the editors opinion, infringe the above guideline(s). The author receives a notification of this action.
