Kunt u wat over uzelf vertellen? Een bekende vraag. Het antwoord erop, of het nu lang is of kort, is eigenlijk altijd weer merkwaardig. Want wat vertelt u? U vertelt bijvoorbeeld over uw werk, partner, (schoon)ouders, huis, (klein)kinderen, hobby’s, opleiding, (neven)functie(s).
U vertelt dus niet zozeer over uzelf, maar over de relaties die u met uw omgeving onderhoudt. Over de manier waarop u uzelf in uw omgeving ziet ‘ingeweven’. Omgekeerd is het natuurlijk uw omgeving die zo haar eigen relaties met u onderhoudt. Het is uw omgeving die op haar beurt bepaalt hoe ze haar verwevenheid met u ziet. En die twee gezichtspunten vallen (vrijwel) nooit samen: er zijn doorlopend variërende overeenkomsten en verschillen.
Twee personen, zeg A en B, verhouden zich eigenlijk nooit op dezelfde manier tot elkaar. Tussen A en B bestaan altijd… twee relaties: A verhoudt zich op een bepaalde manier tot B; B verhoudt zich op een andere manier tot A. En die twee relaties zijn, door de tijd heen, voortdurend aan tal van veranderingen onderhevig. U kunt, bijvoorbeeld, nog steeds met veel inzet en liefde uw werk doen, terwijl uw werkgever sinds vorige week eigenlijk liever van u af wil.
Zo is er dus dat levende ‘weefwerk’ aan relaties waarin u uw voortdurend veranderende posities inneemt. Uw doen en laten vormen de relaties die mede dat weefwerk vormen. En omgekeerd raakt uzelf gevormd door het doen en laten van dat weefwerk. In sterke onderlinge afhankelijkheid ontwikkelen zich voortdurend tal van relaties. En dat geldt niet alleen voor u als subject; dat geldt voor alle objecten. Het is op die manier dat elk object in levend weefwerk voortdurend tot aanzijn, tot leven komt.
Wie u bent en wat u betekent als subject ligt dus (grotendeels)… buiten uzelf – in het weefwerk (lees ook: context) – en is voortdurend in beweging. En dat geldt, zoals gezegd, ook voor alle objecten. Dat hoort misschien wat onwennig, maar ik vertrouw er op dat u aanvoelt en beseft dat ‘het’ ergens toch zo werkt. Denkt u zich maar eens in dat enkele van uw belangrijkste relaties plotsklaps wegvallen… wie u bent en wat u betekent… heel uw zijn, heel uw essentie, zou er grondig door veranderen!
In de afgelopen jaren zijn veel informatici vertrouwd geraakt met Object Oriëntatie; kortweg OO. Binnen het OO-denkraam telt het object als kernconcept. Elk object is een afgerond geheel en vertoont zelfstandig en autonoom gedrag; gedrag dat als vaste eigenschap van het object zelf wordt beschouwd. Context Oriëntatie, zoals hierboven in beeld gebracht; kortweg CO, is een radicaal ruimere denkwijze – een denkwijze die, ten opzichte van OO, alweer zoveel beter spoort met uw en mijn ervaring van werkelijkheid.
Met het oog op ondersteuning van onbegrensde informatievariëteit, keert CO het OO-object binnenstebuiten en schudt het als het ware leeg in het weefwerk – in de context zeg ook maar weer. Binnen het CO-denkraam telt niet object, maar context als kernconcept. CO stelt dat elk object met, in, tot en door het dynamische weefwerk aan relaties (context) tot aanzijn, tot gedrag komt. En specifiek objectgedrag komt voort uit de momentane toestand van dat weefwerk waarin dat object op dat moment tot aanzijn komt.
Eigenlijk is OO alleen geschikt voor statische en geïsoleerde omgevingen waarin elke mogelijke situatie waarin een object kan verschijnen stabiel is en gemakkelijk kan worden vóórzien. De door OO ondersteunde informatievariëteit is daarmee beperkt. Voor elke nieuwe situatie moet het object immers weer worden ‘opengebroken’ om het die nieuwe situatie te leren onderscheiden van al bekende situaties.
In hedendaagse dynamiek is het zonneklaar dat nieuwe situaties aan de lopende band ontstaan. Volgens het OO-denkraam liggen objecten dan voortdurend voor onderhoud op de werkbank – zonder dat iemand er wat aan heeft. Maar volgens het CO-denkraam is het de momentane toestand van het dynamisch weefwerk aan relaties dat specifiek objectgedrag voortbrengt. En de gelegenheidsconstructie van het bijbehorende object vindt steeds precies op maat plaats. Kijk, dat levert vrijwel onbegrensde informatievariëteit!
Nu is het niet zo dat die twee benaderingen, OO en CO, elkaar domweg uitsluiten. Gelukkig niet! De OO-benadering, in gebruik bij informatici, past prima binnen de ruimere CO-benadering. Voor informatici telt de objectenwereld als vast (?) vertrekpunt. Voor CO-ers, informatiekundigen zeg ook maar even, telt het weefwerk aan relaties, de context, als vertrekpunt. Vanuit dat weefwerk ontstaan objecten als gelegenheidsobjecten. En het zijn deze objecten die, vanuit CO perspectief de nieuwe handelingsbasis voor informatici vormen.
Het goede nieuws is dus dat CO ook werkt in de statische omgevingen waartoe OO zich, door haar beperkte paradigma, noodgedwongen heeft te beperken. Het andere nieuws is dat CO, als wezenlijk ruimer paradigma, nog altijd vergaand onbegrepen is en mede daardoor sterk ondergewaardeerd wordt. Als te ingewikkeld en te theoretisch wordt afgeserveerd.
En toch… Voor wie het zíet… Voor wie de paradigmawissel máákt, betekent CO een gemiste hype. Een ‘wereldstap’. Een sprong waar onze hedendaagse informatiemaatschappij met smart op zit te wachten.
Comments (5)
Written by
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
on 17-09-2010 09:50
Met hartelijk dank aan Jan van Til voor zijn inleiding wijs ik graag op geschriften waarmee ik contextoriëntatie ontwikkelde en nog altijd ontwikkel als methode voor conceptuele informatiemodellering. Dat begon in 1991 met het opstel Multicontextueel paradigma voor objectgerichtheid: naar de vijfde objectvorm voor flexibiliteit van informatievoorziening. Halverwege de negentiger jaren van de vorige eeuw gaf ik de methode een karakteristieke naam: Metapatroon. Eind 2000, maar gedateerd met 2001, verscheen bij uitgeverij Addison-Wesley van mijn hand het handboek Metapattern: context and time in information models. Voor epistemologische grondslagen wijs ik op mijn proefschrift Semiosis & Sign Exchange: design for a subjective situationism, including conceptual grounds of business information modeling (Information Dynamics, 2002). Daarna verschenen nog talloze teksten , deels als wetenschappelijke artikelen gepubliceerd op de website van PrimaVera (primavera.fee.uva.nl), het onderzoekprogramma in informatiemanagement van de Universiteit van Amsterdam. Zie voor relevante publicaties ook de website van Forum Standaardisatie (www.forumstandaardisatie.nl); onder de noemer van semantiek staan daar tevens rapporten opgenomen waaraan ik meewerkte. Forum Standaardisatie beveelt de methode aan voor stelselmatige informatiemodellering, zeg ook maar voor informatieverkeer op de schaal waarop semantische interoperabiliteit expliciete maatregelen voor variëteitbeheersing vergt. Àlle geschriften over Metapatroon, om auteursrechtelijke reden met uitzondering van slechts een gedeelte van genoemd handboek, zijn beschikbaar op mijn website: www.wisse.cc. Overigens werk ik aan een nieuwe versie van het handboek. Dat draait op een geheel nieuwe tekst uit, ondermeer om Metapatroon alweer duidelijker in … context te plaatsen. Zo komt Metapatroon pas uit de verf als methode voor informatieverkeerskunde of civiele informatiekunde. Zie daarover eveneens publicaties bij PrimaVera resp. op mijn website. Tenslotte verwijs ik graag terùg naar de website van Jan van Til (www.emovere.nl). Sinds hij Metapatroon leerde kennen heeft ook hij een stroom teksten erover geschreven. Eerlijk is eerlijk, dat doet hij aanstekelijker en toegankelijker. Daarom ben ik Jan extra dankbaar voor zijn interesse en inspanningen.
Written by
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
on 17-09-2010 12:38
Het is goed om te zeggen dat van een echte aanbeveling door het Forum Standaardisatie van Metapattern geen sprake is. Wel heeft het Forum Standaardisatie gekozen voor de richting van context-oriëntatie. Momenteel ontplooit het bovendien activiteiten (en betrekt het andere partijen, uit overheid en markt) om dit gedachtegoed geschikt te maken voor opschaling en in-praktijk-neming.
Written by
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
on 17-09-2010 15:15
Ditmaal met hartelijk dank aan Paul Oude Luttighuis, dan is het voorts “goed om te zeggen,” dat juist zo’n activiteit waartoe hijzèlf initiatief nam, wel degelijk door-en-door àfgeleid is van Metapatroon. Zie nota bene het rapport ‘Semantiek op stelselschaal’ (Bureau Forum Standaardisatie, juni 2009) waarvan Paul medeauteur is omdat hij bijlage C schreef. Zijn titel van die bijlage luidt ‘Contextuele verbijzondering: inspiratie door Metapattern.’ Dat is dus duidelijk. Fantastisch! Ik ben natuurlijk helemaal vóór “opschaling en in-praktijk-neming.” Gelukkig, sinds jaren bestaat een programmatuurplatform voor operationalisering van informatiemodellen à la Metapatroon. Voor geleidelijke, beheersbare verbeteringen met stelselmatige informatievoorziening als resultaat is tevens zelfs een zgn Metapatroon-informatierotonde met bijbehorende programmatuur beschikbaar, enzovoort. Indien Paul, met zijn beroep op de koers van Forum Standaardisatie, voor zijn activiteit terecht het accent legt op “opschaling en in-praktijk-neming,” kan hij dus zó verder, prima! Want het is qua onderzoek & ontwikkeling allemaal allang niet, herhaal, niet nieuw meer. Je moet het gewoon even willen zien.
Written by
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
on 17-09-2010 19:34
@Pieter. Hartelijk dank voor invulling van de steek die ik hier liet vallen: een terechte en bovendien gecontextualiseerde literatuurverwijzing naar jouw werk en van Forum Standaardisatie. Want, inderdaad, daarop steunt deze bijdrage. Excuses voor deze omissie! Dank ook voor je complimenten en terugverwijzing naar bijdragen op Emovere.nl. Bijdragen die tot doel hebben methoden - waaronder nadrukkelijk Metapatroon! - en andere hulpmiddelen te promoten die betekenisvolle informatievoorziening op maatschappelijke schaal sterk helpen bevorderen.
@Paul. Je reactie is, zo begrijp ik, (vooral) een reactie op de eraan voorafgaande reactie van Pieter. Daar meng ik me niet in. Wel verwijs ik, aanvullend op Pieter's tweede bijdrage aan deze discussie, graag naar een, naar mijn idee, uitstekende brochure van Forum Standaardisatie: "Samenwerken en elkaar begrijpen" (zie: http://www.open-standaarden.nl/fileadmin/os/documenten/Brochure%20Semantiek_02.pdf), waarin 'methode voor contextuele verbijzondering' (zeker ook) betrekking heeft op Metapatroon. Men leze er zelf de (verdere) verwijzingen - zie daarvoor de eerste bijdrage van Pieter - op na.
@Iedereen. De metapatroon-informatierotonde is, trouwens, een echte aanrader! Zelf maakte ik er in juni van dit jaar kennis mee. Wie metapattern@work wil zien... Ik zou zeggen: Neem ajb eens contact met Pieter op om te zien wat je (on)mogelijkheden zijn.
Written by
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
on 18-09-2010 09:04
Ik vind dat een leverancier netjes moeten zijn in het claimen van ondersteuning van een overheidsorganisatie. Het Forum Standaardisatie hanteert een officiële lijst van aanbevolen standaarden. Daar staat Metapattern niet op, om allerlei voor de hand liggende redenen (niet volwassen, niet open, et cetera). Dat laat onverlet dat het Forum (net als ik) de kracht van het gedachtegoed heeft erkend en, zoals ik zei, eraan werkt om het volwassen te laten worden. We zouden het Forum recht doen om hen daarin te helpen en niet in verlegenheid te brengen.
Via Nova Architectura is not responsible for the content of blogs, but authors and readers are asked to adhere the following guidelines. Authors are strongly encouraged to check facts, cite sources, present
balanced views, acknowledge and correct errors. Respect copyright, fair use and financial disclosure laws. Please do not disparage organizations, or individuals. Being critical of someone's practice is acceptable, when it is done in a professional manner. Prevent usage of marketing statements. Comments should be relevant to the specific post they are attached to. Spam, flaming, personal attacks, and off-topic comments are not
permitted. Readers are requested to notify
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
of any violations. The editor holds the right to remove any statements that, in the editors opinion, infringe the above guideline(s). The author receives a notification of this action.
