De overheid heeft via het programma Stroomlijning Basisgegevens mede vorm willen geven aan de doelstellingen van de e-overheid:
Niet meer vragen naar de bekende weg
Zaken op orde hebben en niet meer uitgeven dan nodig is
Weten hoe de zaken er voor staan
Zich niet voor de gek laten houden
Klantgericht zijn
Eindelijk gerechtigheid, denk ik dan. Eindelijk aandacht voor gegevens. Toch zit er nog een addertje onder het gras.
Neem de eerste van deze doelstellingen. Een op het eerst oog niet zo
vreemde doelstelling. Om burgers en bedrijven te ontlasten is het
streven om de instanties te verbieden te vragen naar gegeven die de
overheid al kent. Dat lijkt eenvoudig maar dat is het niet. Gegevens
zijn namelijk rare ongrijpbare dingen. De meeste van ons staan daar
niet bij stil, helaas.
Stel dat ik u vandaag vraag waar u woont en ik doe dat morgen weer,
vraag ik dan naar de bekende weg? Als u in de tussentijd niet bent
verhuisd, krijg ik van u wel precies hetzelfde antwoord, maar toch
krijg ik andere informatie!
Stel op een dossierkaart in de persoonsadministratie staat:
Naam: Jan Modaal
Adres: Dorpsstraat 13 Ons Dorp
Hoeveel gegevens staan er dan op die kaart volgens u? Twee, drie, vier,
nog meer? En als ik u nu zeg dat Ons Dorp niet bestaat en Jan Modaal
ook niet, of dat er in Ons Dorp helemaal geen Dorpsstraat is? Iets wat
hierboven allemaal wel beweerd wordt?
Helaas moet ik constateren dat er in de wereld van ICT nauwelijks of
niet wordt stilgestaan bij dit vreemde fenomeen: gegeven. Terwijl het
toch bij ál die technologie echt om de gegevens gaat. Als een bedrijf
een pakket koopt, en na verloop van tijd crasht de harddisk, dan wordt
er niet getreurd over het pakket. Als een rechter een PC aan de straat
zet, kom hij niet in het nieuws omdat er nog een softwarepakket op is
geïnstalleerd! Gegevens, daar draait het om.
Toch is er weinig interesse in gegevens. Niet zozeer aan het einde van
de keten: iedereen wil graag weten wat de eindejaarscijfers zijn. Maar
aan het begin van de keten, waar de administrateur zit te zwoegen. Daar
waar de basis wordt gelegd voor de goede informatie, wordt vaak niet
thuis gegeven. De procesontwerper of de functioneel ontwerper roept wat
attribuutnamen als je hem of haar vraagt welke gegevens geregistreerd
moeten worden. De programmeur is alleen maar geïnteresseerd in het
formaat. De manager of de ICT-architect zeggen dat je hem niet aan zijn
kop moet zeuren over zulke details. De “eindgebruiker” weet het
allemaal ook nog niet, want het proces is ook nieuw voor hem. Dus komt
het bij de gegevensspecialist, die helaas vaak ook niet verder is
gekomen dan alleen maar datamodellen maken en eigenlijk ook niet weet
wat één gegeven is. Tjonge jonge, wat vreemd dat al die
softwaresystemen zo knullig in elkaar zitten…
Het wordt tijd voor wat basisbeginselen. Laten we maar zeggen:
gegevensprincipes. Ik hoop van harte dat dit doordringt bij een wat
grotere groep, zodat we ervoor kunnen zorgen dat het nu gaat draaien om
informatie, communicatie en gegevens en niet meer om die ondergeschikte
technologie. Zodat we echte ICG-systemen kunnen gaan realiseren. Dus
vrij naar een overheidsreclamespotje: “En laat die T maar weg!”
Daarvoor eerst maar eens vaststellen wat één gegeven is en wat dat te
maken heeft met objecten. Vervolgens wat het verschil is tussen een
gegevensmodel en een datamodel. En als laatste wat dat voor
consequenties heeft voor het ontwikkelen van applicaties.
Ok, wie durft?
Comments (4)
Written by
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
on 05-03-2008 10:47
Jan, je oproep is gezond. Er moet een definitieapparaat komen dat de maatschappij helpt met communiceren. En die definities moeten vanuit een helder gevoel voor context van het gegeven worden beschreven. Als ik naar de basisadministraties van de overheid kijk zie ik echter goede vorderingen. Er is redelijk consensus over elementaire begrippen als postcode, naam etc. en de interpretatie van gegevens afhankelijk van de context van het gebruik van gegevens (betreft het een woonadres? Een postadres? een bedrag in Euro's? in dollars etc) dient bij de gebruikende instantie plaats te vinden. Je roep om volwassenheid in dit vakgebied onderschrijf ik, maar is volgens mij een open deur.... Wie kan het hier mee oneens zijn? Groeten uit Deventer, Niels Klinkenberg.
Written by
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
on 05-03-2008 16:43
Jan,
Ja, we lijken het begrip informatie vergeten te zijn in de lawine aan functies, services, objecten, applicaties enz. waarin we tegenwoordig verdronken worden. En dat terwijl in de administratieve informatievoorziening het voor gebruikers feitelijk vooral en alleen om informatie draait, zoals je terecht opmerkt.
Een paar aanvullingen op je tekst.
Ten eerste is er sinds 1983 een ISO type 3 standaard die informatie en het modelleren daarvan neerzet. Deze standaard is ISO TR9007 \"Information processing systems -- concepts and terminology for the conceptual schema and the information base\", uit 1983 en vernieuwd in 1987. Met als beoogd opvolger ISO/IEC FCD 14481 “Conceptual Schema Modelling Facilities (CSMF)”. Zo raar en ongrijpbaar is het begrip informatie/gegeven dus helemaal niet, juist niet, we lijken alleen vergeten te zijn wat het is en hoe we ermee om moeten gaan.
Ten tweede spreek ik, in lijn met deze standaards, over informatie en niet over gegevens. Informatie is een gegeven dat betekenis heeft in de omgeving waar ik mee bezig ben. Zo zullen adressen in sommige omgevingen misschien wel bestaan, maar geen betekenis hebben. Dan is het gegeven adres dus geen informatie. Door de informatie voor een omgeving op een rij te zetten kan je bepalen welke gegevens informatie zijn en welke niet.
Er zijn ongeveer 1600 overheidsorganisaties in Nederland. Als je de kruispuntbank gedachte uit België overneemt, zoals je doet als je zegt dat je elk gegeven maar één keer hoeft op te geven, dan zal je juist heel veel van de informatie zelf moeten weten. Daarom is de basisgedachte achter NORA ook een groot probleem, want die legt alleen rivieren en grachten aan voor gegevensuitwisseling zonder iets te zeggen over de semantiek daarvan.
In de 80-er jaren is wel degelijk erg veel belangstelling geweest voor informatie/gegevens. Die interesse is, en ik geef daar zelf de komst van de PC schuld van, weggeëbd, maar zal terug moeten komen als we echt een passende en beweeglijke informatievoorziening voor organisaties willen creëren. Dat is ook precies waar de IT-wereld botst met de wereld voor wie zij werken. IT-ers persen alles in processen, services, applicaties, terwijl de organisaties voor wie ze werken om informatie, niet om gegevens, vragen.
Denken in informatie/gegevens laat systemen in een totaal ander licht zien. Vooral als je de echte achterliggende principes hanteert. De schatting is dat het aantal programmeerregels tot 1/20e teruggebracht kan worden als je een goed conceptueel informatiemodel in de basis legt. Maar bedrijfsbrede informatiemodellering is een kunst op zich die je zult moeten verstaan…
Steven van ’t Veld
\n
Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken
Written by Joost J van Griethuysen on 07-05-2008 14:21
1. Hallo Steven, bedankt voor je referentie naar TR9007 - het is nog niet vergeten. 2. In Nederland zijn er reeds veel activiteiten in de geest van TR9007 geweest. Ik noem enkele: NIAM en INFOMOD - en in deze geest is er meer in voorbereiding 3. Prof. Nijssen is nog steeds actief o.a. met CogNIAM. ref: www.pna-group.nl/ 4. De OMG groep en the Business Rules Community zijn zeer actief in de ondersteuning van de Semantic Businees Vocabulary and Business Rules standaard SBVR. Binnenkort is hierover een conferentie in Utrecht. Referentie www.pna-group.nl/ Binnen de onderwijswereld is er een actie gaande om de ondernemingsmodellering op moderne leest te activeren - dit is in de geest van TR9007 en SBVR.
Written by
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
on 07-05-2008 21:29
Dag Joost,
Goed om weer van je te horen. Hoop dat alles goed met je gaat.
Ja, TR9007 is nog steeds een basiswerk, en dat zal het ook wel blijven. Je werk als editor van dat document is niet voor niets geweest.
We hebben de opvolger, de FCD 14481, nooit meer van de grond kunnen krijgen. M.i. omdat het feitelijk te simpel werd. Dat blijft jammer.
Ik moet binnenkort inderdaad weer eens naar het werk van Terry Halpin kijken. Het lijkt erop dat de kwaliteit van het conceptuele informatiemodel weer belangrijk gaat worden, en de meeste mensen zijn vergeten wat we daarover voor 1990 allemaal al van wisten.
Via Nova Architectura is not responsible for the content of blogs, but authors and readers are asked to adhere the following guidelines. Authors are strongly encouraged to check facts, cite sources, present
balanced views, acknowledge and correct errors. Respect copyright, fair use and financial disclosure laws. Please do not disparage organizations, or individuals. Being critical of someone's practice is acceptable, when it is done in a professional manner. Prevent usage of marketing statements. Comments should be relevant to the specific post they are attached to. Spam, flaming, personal attacks, and off-topic comments are not
permitted. Readers are requested to notify
This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it
of any violations. The editor holds the right to remove any statements that, in the editors opinion, infringe the above guideline(s). The author receives a notification of this action.
