CONTENT
Terug naar community
Magazine
Proceedings
Blogs
Master thesis
Zoeken
THEMES
The CIO speaks
The architect answers
The business decides
Effect of architecture
SOA
BPM
Methods
Principles
Financial services
Public sector
Health sector
Most popular items
 
 
BLOGS
Infrastructuur of technologie?
Erwin Oord   
Thursday, 07 July 2011

Eens in de zoveel tijd ontdek je dat iets waar je al jaren dagelijks mee werkt, nog niet al zijn geheimen heeft prijsgegeven. Iets dat volstrekt logisch lijkt en dat dus nooit tot nader onderzoek heeft uitgenodigd, blijkt ineens helemaal niet zo vanzelfsprekend. Laatst had ik zo’n moment toen ik in gesprek was met een vakgenoot.

Wat was er aan de hand? Ik had een applicatielandschap getekend. Je weet wel, een redelijk eenvoudig werkproduct met blokjes die applicaties voorstellen en lijntjes die aangeven waar informatie tussen de applicaties wordt uitgewisseld. Mijn vakgenoot attendeerde mij op een blokje met de woorden: “die hoort daar niet thuis, want dat is toch infrastructuur?” Na een korte pauze antwoordde ik: “Dat is inderdaad een infrastructureel element, maar dat is nog geen reden hem te verwijderen!” Dat leidde even tot een glazige blik, maar vervolgens ontspon zich een levendige en buitengewoon interessante discussie die ons beider blik verruimde. De vraag was op welke architectuurlaag een element met een duidelijk infrastructureel karakter thuishoort. De applicatielaag of de infrastructuurlaag? Of wellicht op beide?

Mijn visie is dat de term infrastructuur niets zegt over de laag waarin een element thuishoort. Er is dus geen infrastructuurlaag. Het bezorgen van post door de voormalige PTT kun je bijvoorbeeld beschouwen als een infrastructurele dienst op de businesslaag. Infrastructureel betekent dan dat het gaat om iets dat generiek van aard is, ontwikkeld voor een grote diversiteit aan toepassingen en gebruikers en veelvuldig hergebruik. De verzameling aan infrastructurele diensten op de businesslaag vormt dan de ‘businessinfrastructuur’. Analoog kun je spreken van de applicatie-infrastructuur en de technische infrastructuur. Veel architectuurmodellen lijken hier niet consistent in te zijn. Zo levert volgens ArchiMate de applicatielaag applicatieservices, maar levert de technologielaag infrastructuurservices. Dat suggereert dat technologie synoniem is aan infrastructuur, maar wat betekent dan de term ‘technical infrastructure domain’?

Een prachtig voorbeeld van infrastructuur op de applicatielaag is een kantoorautomatiseringspakket zoals Microsoft Office of Open Office. Een generiek softwarepakket geschikt voor een grote diversiteit aan toepassingen en gebruikers. Dat is overeenkomstig de aard van de meeste elementen op de technologielaag. Die bestaan immers vooral uit kant-en-klare apparaten of operating software. Dat verklaart wellicht deels de verwarring: technologie is bij uitstek infrastructureel van aard. En dat is een groot goed, want het maakt die technologie zo flexibel toepasbaar en betaalbaar. Echt grote architectuurproblemen vinden dan ook zelden hun oorzaak in de technologielaag.

Daar ligt meteen de relevantie van deze discussie. Want als infrastructuur geen architectuurlaag is maar alleen een categorisering, dan biedt dat mogelijkheden om op alle architectuurlagen actief te zoeken naar infrastructurele oplossingen om kosten te verlagen en flexibeler te worden. Zoals drinkwater, elektriciteit en aardgas vroeger voor de gemiddelde Nederlander onbetaalbaar waren, kosten ze nu vrijwel niets omdat het infrastructurele voorzieningen betreft. Hetzelfde geldt voor mobiele telefonie. En het proces van ‘infrastructuralisering’ gaat voortdurend verder. Secretaressediensten en zelfs management zijn inmiddels als gestandaardiseerde dienst verkrijgbaar. Nu nog de architectuurfunctie!

Erwin Oord ( This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it ) is principal consultant en partner bij ArchiXL






Comments (4)
RSS comments
Written by This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it on 07-07-2011 14:30
 
 
Erwin, 
 
Wat jij beschrijft is al eerder (in 1999) en heel duidelijk beschreven door Hagel & Singer in "Unbundling the Corporation" en meer recentelijk in het hoofdstuk Business Modellen Ontbundeld in het boek Business Model Generatie.  
 
Als je die stukken leest wordt meteen duidelijk waarom het denken in lagen totaal niet past met hoe de business wereld in elkaar zit.

 
Written by Mark Paauwe on 08-07-2011 11:06
 
 
Erwin, 
 
Ik wijt veel modelleringproblemen en vraagstukken in ons nog steeds jonge en nieuwe architectuurvakgebied aan het onvoldoende goed gedefinieerd zijn van gehanteerde begrippen en dat onvoldoende verschil wordt gemaakt tussen concepten, elementen, componenten en technische producten, en dat onvoldoende verschil wordt gemaakt tussen abstractieniveaus en beschouwingniveaus en aan het ontbreken van een correct referentiemodel en metamodel afkomstig uit de praktijk en niet uit de theorie. 
 
Ook dient er veel meer dan nu verschil gemaakt te worden tussen Engels en Nederlands. Het zijn andere talen (wat is bijvoorbeeld informatievoorziening, bouwwerk, doel, doelstelling, doeleinde of strategisch uitgangspunt in het Engels?). Combineer deze talen niet door elkaar. Kies of voor Nederlands of voor Engels in je documentatie of communicatie. 
 
Mijn vraag aan jou in deze is, om maar met definities te beginnen: welke definitie voor laag (layer), infrastructuur (infrastructure) en technologie (technology) hanteer je? 
 
Ik hanteer zelf het liefst de verkorte Dragon1-definitie voor infrastructuur: het geheel aan ‘onroerende’ voorzieningen die beschikbaar worden gesteld aan gebruikers die bijna geen eigenaarschap en beperkte zeggenschap hebben over de beschikbaar gestelde voorzieningen. Denk maar aan een pinautomaat (een infrastructurele voorziening, onderdeel van een geldinfrastructuur) 
 
ICT-Infrastructuur is dan het geheel aan ICT-voorzieningen dat wordt verstrekt, bijvoorbeeld een e-mail-voorziening.  
 
Op fysiek abstractieniveau niveau is bijvoorbeeld MS-Exchange (een technisch product) dan bijvoorbeeld onderdeel van de ICT-infrastructuur.  
 
Op logisch abstractieniveau is E-mail Management Informatie Systeem (een element) onderdeel van de ICT-infrastructuur.  
 
Op conceptueel abstractieniveau is in dit geval Digitale Berichten Communicatie (een concept) onderdeel van de ICT-infrastructuur.  
 
Hier staat het model dat ik daarbij gebruik http://www.dragon1.org/downloads/Dragon1-Model-001-Visuele-Enterprise-Architectuur.pdf  
 
Laag (layer) definieer ik verkort als een denkbeeldig of daadwerkelijk niveau waarop entiteiten kunnen worden geplaatst. Een laag kun je als een aanzicht (view) beschouwen. Een aanzicht is datgene wat je ziet als je naar bepaalde aspecten, delen of kenmerken van een systeem kijkt of kunt kijken.  
 
Met lagen kun je verschillende domeinen, aspectsystemen of subsystemen van elkaar scheiden om zo de complexiteit van een systeem beter te kunnen beheersen. Bijvoorbeeld het aspectsysteem Beveiliging van de ICT-infrastructuur of een aspectsysteem Opslag in ICT-infrastructuur. 
 
Vraag jezelf bij gebruik van het begrip Laag altijd af waarom je dat zou gebruiken. Is het om engineers beter uit te leggen hoe ze iets moeten maken of gebruik je het om aan opdrachtgevers om uit te leggen hoe gelaagdheid van de oplossing voor bepaalde voordelen zorgt? Het antwoord op deze vraag bepaald in hoge mate wat je dan gaat modelleren en visualiseren. 
 
Zelf acht ik het zinvol om van de ICT-infrastructuur een softwareapplicatielaag inzichtelijk te maken om te zien hoeveel en welke softwareapplicaties er zijn voor bepaalde functionaliteit in het kader van ontdubbeling en hoeveel verschillende soorten softwareapplicaties er zijn in het kader van decomplexisering van de ICT-infrastructuur. Moet je wel natuurlijk het begrip Softwareapplicatie definieren. 
 
Maar alles overwegend gaat het met modelleren en visualiseren denk ik hierom: 
 
De architect kan in principe zijn werk doen door drie soorten visualisaties en drie soorten modellen te maken van dezelfde oplossing voor drie verschillende doelgroepen. 
 
1) eenvoud creëren in visualisaties van de gehele oplossing en van onderdelen van de oplossing voor de opdrachtgever zodat hij of zij snapt hoe de oplossing waar hij of zij voor betaald daadwerkelijk gaat werken en gaat brengen wat nodig is voor de organisatie. 
2) Werkbaarheid creëren in visualisaties zodat gebruikers de juiste eisen kunnen stellen aan de oplossing. 
3) correctheid in structuurmodellen en gedragsmodellen voor engineers van de gehele oplossing en onderdelen van de oplossing zodat ze snappen wat en hoe ze moeten realiseren zodat de opdrachtgever de oplossing krijgt die werkt en gaat brengen wat nodig is.

 
Written by This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it on 08-07-2011 11:20
 
 
Aanvullend op het bovenstaande… 
 
Op fysiek abstractieniveau maak ik onderscheid in leveranciers/productafhankelijkheid en leveranciers/productonafhankelijkheid.  
 
Leveranciersonafhankelijk gezien is op fysiek abstractieniveau my-email.msg een object en zijn ms-exchange.exe en ms-exhange.dll e-mail twee verschillende soorten softwarecomponenten in de ICT-infrastructuur. 
 
Leveranciersafhankelijk gezien is MS-Exchange een mogelijk technisch product waarmee aan de e-mail softwareobjecten en e-mail softwarecomponenten invulling wordt gegeven in de ICT-infrastructuur.

 
Written by Sjaak Laan on 11-07-2011 15:59
 
 
Ik liep tegen het probleem aan van het definieren van infrastructuur bij het schrijven van het inleidende hoofdstuk van mijn boek over IT infrastructuur architectuur. Na (ook) een levendige discussie is onderstaande tekst ontstaan: 
http://www.sjaaklaan.nl/pivot/entry.php?id=142 
een verhaal dat overigens pas tot stand kwam na een pittig gesprek met Jan van Til - zie hier zijn beschouwingen over dit onderwerp: 
http://informatiekundigbekeken.blogspot.com/2010/10/wat-is-infrastructuur-eigenlijk.html

 

Only registered users can write comments.
Please login or register.

 

Via Nova Architectura is not responsible for the content of blogs, but authors and readers are asked to adhere the following guidelines. Authors are strongly encouraged to check facts, cite sources, present balanced views, acknowledge and correct errors. Respect copyright, fair use and financial disclosure laws. Please do not disparage organizations, or individuals. Being critical of someone's practice is acceptable, when it is done in a professional manner. Prevent usage of marketing statements. Comments should be relevant to the specific post they are attached to. Spam, flaming, personal attacks, and off-topic comments are not permitted. Readers are requested to notify This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it of any violations. The editor holds the right to remove any statements that, in the editors opinion, infringe the above guideline(s). The author receives a notification of this action.