• English
  • Nederlands
HOME
ZOEK
CONTACT
NIEUWSBRIEF
 
 
 
INHOUD
Over ons
Over NAF
Bijdragen
Artikeloproep
De CIO spreekt
De Architect antwoordt
De Business bepaalt
Proceedings
Blogs
Scripties
Kalender
Links
Login/Registreer
THEMAS
Effect van architectuur
SOA
BPM
Methoden
Architectuurprincipes
Financiële sector
Overheidssector
Zorg sector
Advertenties
Zoek je een baan?
Zoek je hulp?
Zoek je een opleiding?
Zoek je een tool?


Logica
logo_5fsap.jpg 

 
 
BLOGS
Twee belangrijke eigenschappen van een architectuurtekening
Erik Vermeulen   
zondag, 31 januari 2010

Bij het maken van een tekening staan we zelden stil bij het tekenproces zelf. Je pakt een vel papier en een pen en je begint gewoon. Zonder ook maar een seconde stil te staan bij de tekentechniek begin je lijnen te trekken op een vel papier. Het beeld in je hoofd komt op het vel tot leven. En niet alleen voor jou, maar ook anderen die naar het papier kijken kunnen zich een voorstelling maken van dat beeld in jouw hoofd. We beschikken van nature over het vermogen om ruimtelijke beelden in ons hoofd om te zetten in een beeld op papier. We hoeven niet eerst een dik boek met symbolen en betekenissen door te werken. Dit alles is de grote verdienste van de (fysieke) ruimte.

Vanaf het begin van de menselijke evolutie verkennen we de ruimte om ons heen en proberen we deze naar onze hand te zetten. In het begin bleef dit nog beperkt tot het verplaatsen van bestaande objecten (bv. het gooien van een steen), maar in toenemende mate zijn we zelf objecten gaan bedenken en gaan maken. Met behulp van gereedschappen bleken we in staat om ons lichaam te verlengen. Met een hamer en een zaag gingen we boten maken om de zeeën te verkennen en huizen bouwen om in te wonen. Enkele zijn zelfs in een raket naar de maan gevolgen. We gingen in toenemende mate de ruimte naar onze hand zetten en tekeningen gingen hierin een steeds belangrijkere rol spelen.

De beginselen voor de moderne (technische) tekening zijn gelegd in de 15e eeuw door onder meer Leonardo da Vinci. Hij paste geometrische principes toe om, door middel van perspectief, de ruimtelijke uitdrukkingskracht van de tekeningen te vergroten. Er zijn twee eigenschappen in een moderne technische tekening - niet te verwarren met een tekening van techniek - die in deze context van fundamenteel belang, ik noem ze de verbeeldingskracht en de synthesekracht van een tekening.

Verbeeldingskracht
De eerste eigenschap is de verbeeldingskracht van de tekening. Door naar de tekening te kijken kunnen we ons een mentaal beeld van de voorgestelde werkelijkheid vormen. In een tekening van de fysieke wereld kunnen we ons een voorstelling maken over de omvang van fysieke zaken en over de mogelijkheden en de onmogelijkheden hiervan. Door ernaar te kijken kunnen we ons het afgebeelde in de werkelijkheid voorstellen. Een werkelijkheid die we aan kunnen kleden met onze verbeelding. We verbeelden ons bijvoorbeeld een familie die zit te eten aan een lange eikenhouten tafel. Of we zien een jong stelletje in een fraaie sportauto over de boulevard rijden. Of we zien kinderen spelen op de speeltoestellen in de woonwijk.

Synthesekracht
Verschillende technische tekeningen die verschillende gezichtspunten (ook wel projecties genoemd) laten zien kunnen door de kijker in één samenhangend beeld omgezet worden. Er zijn twee vormen van synthese die ik apart wil noemen. De eerste vorm heeft betrekking op het samenvoegen van tekeningen vanuit verschillende perspectieven (bv. linksboven, rechtsonder) of delen (voorste, achterste). In ons hoofd worden de verschillende beelden die deze tekeningen achterlaten tot een samenhangend geheel aan elkaar gelast. De tweede vorm van synthesekracht heeft betrekking op tekeningen die verschillende aspecten laten zien (bv. de indeling, de bekabeling, de bekleding). Deze tekeningen worden via de ruimtelijke positie (gelijke coördinaten) geprojecteerd op een en dezelfde ruimte. Denk bijvoorbeeld aan het weergeven van een vluchtroute op een plattegrond. Of kijk eens naar het project Million Dollar blocks van de Columbia university.

Technische architectuurtekeningen die deze eigenschappen in zich dragen vormen een krachtig middel om uitdrukking te geven aan de architectuur.






Reacties (2)
RSS comments
Geschreven door Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken op 13-02-2010 18:41
 
 
Hallo Erik, 
Leuk verhaal. Met een kleine kanttekening. Verbeeldingskracht kan ook buiten de werkelijkheid treden. Als ik mijn dochter voorlees, zie ik regelmatig verbeeldingen van kabouters, elfen en pratende olifanten. Dat doet me dan denken aan die keren dat een architectuurtekening tot de reactie leidde "mooi verhaal, maar is dit ook werkelijk te realiseren?" Verbeeldingskracht, ja is nodig, maar kan ook problemen veroorzaken bij de acceptatie van een architectuurtekening. Het is volgens mij veeleer de uitdaging om de accepterende partijen (bouwers, opdrachtgevers) hun eigen verbeeldingskracht te laten werken, en die dan om te zetten in een realiseerbare architectuurtekening.

 
Geschreven door Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken op 13-02-2010 20:40
 
 
Hallo Alcedo, 
 
Dank voor je reactie. Natuurlijk moeten we oppassen voor optische illusies (zie 1.). Maar het vraagt behoorlijk wat van een tekening om beelden op te roepen op grond waarvan we in staat zijn om vast te stellen of we te maken hebben met een mogelijke of een onmogelijke werkelijkheid. In prentenboeken is dit allemaal een stuk eenvoudiger (juist doordat de prenten beelden oproepen). 
 
Laat ik het illustreren met een heel simpel voorbeeld. Er was eens een man die ontzettend veel zin had in vlees (zie 2.). Iedereen ziet aan de afbeelding direct dat het hier gaat om fictie. Aan de gemiddelde architectuurtekening van de informatiewereld is dit niet af te lezen. Merk op dat verhoudingen in dit voorbeeldje een belangrijke rol spelen; in de informatiewereld hebben we helaas geen ruimtebegrip met een betrouwbare meeteenheid. Er is gelukkig wel een begin gemaakt door Jaap van Rees met een ruimtebegrip (zie 3.). 
 
De optische illusie kan overigens zowel aan de kant van de opdrachtgever als de bouwer ontstaan. De opdrachtgever kan een gebrekkige voorstelling hebben gekregen van de architectuur (in de praktijk niet werkbaar) en de bouwer op de constructie (in de praktijk niet bouwbaar). Er zijn dus naast architectuurtekeningen ook constructietekeningen die voldoende verbeeldingskracht moeten hebben. 
 
Ik merk overigens dat het belangrijk is om de verbeeldingskracht van de tekening (wellicht moet ik een ander woord zoeken) te onderscheiden van de verbeeldingskracht van de kijker. Maar beide gaan ze over het oproepen van beelden en het een kan niet zonder het ander; vergelijkbaar met het kwaliteitsbegrip van Robert Pirsig, noch objectief noch subjectief. Ik bedoel in het artikel dan de objectieve verbeeldingskracht. 
 
1. http://www.via-nova-architectura.org/blogs/erik-vermeulen/krachten-in-de-informatievoorziening-2.html 
2. http://nl.wikipedia.org/wiki/Bestand:Poucet9.jpg 
3. http://www.via-nova-architectura.org/files/magazine/Rees.pdf

 

Alleen geregistreerde gebruikers kunnen reacties geven.
Log in of registreer.

 

Via Nova Architectura is not responsible for the content of blogs, but authors and readers are asked to adhere the following guidelines. Authors are strongly encouraged to check facts, cite sources, present balanced views, acknowledge and correct errors. Respect copyright, fair use and financial disclosure laws. Please do not disparage organizations, or individuals. Being critical of someone's practice is acceptable, when it is done in a professional manner. Prevent usage of marketing statements. Comments should be relevant to the specific post they are attached to. Spam, flaming, personal attacks, and off-topic comments are not permitted. Readers are requested to notify Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken of any violations. The editor holds the right to remove any statements that, in the editors opinion, infringe the above guideline(s). The author receives a notification of this action.