Het wordt tijd om gezamenlijk na te denken over een herschikking van taken tussen de belangrijkste beroepsorganisaties binnen het vakgebied van bedrijfsarchitectuur. In dit artikel wordt daarvoor een serie voorstellen gedaan. Het doel van dit alles: meer resultaten van inspanningen die voornamelijk op vrijwillige basis worden gedaan om het vakgebied een stapje verder te brengen. Het aanbrengen van een zekere architectuur binnen onze beroepsgroep.

Op zoek naar synergie

In Nederland is een tiental organisaties actief, die het beste voor hebben met het vakgebied van bedrijfs-, informatie- of IT-architectuur. Wat opvalt is dat de samenwerking tussen deze organisaties beperkt blijft tot personele unies: Soms zijn mensen actief of passief lid van twee of meer van deze beroepsorganisaties. Een tweede opvallend punt is dat de beroepsorganisaties overlappende activiteiten uitvoeren en daarmee lijken te vissen in dezelfde vijver. In mijn eerste artikel over de architectuur van onze beroepsgroep (Via Nova Architectura, 5 februari 2009) heb ik verslag gedaan van een overleg met zeven voorzitters van beroepsorganisaties en opgeroepen om eerst maar eens de kenmerken van de beroeps- organisaties in kaart te brengen. Dit konden de organisaties zelf doen, door gebruik te maken van de Wiki die aan VNA is gelieerd.

In dit artikel wil ik een volgende stap zetten door concrete voorstellen te doen voor het herstructureren van ons professionele landschap, zodat taken verdeeld worden, organisaties kunnen excelleren in hun kerntaken en het geheel meer wordt dan de som der delen. Op zoek naar synergie.

Waarom moet het anders?

Het is lastig een schatting te geven van het aantal professionals binnen onze beroepsgroep. Er is immers geen vaste omschrijving van het beroep, geen beroepsorganisatie die iedereen als lid heeft, geen register dat inzicht biedt en geen CBS-telling waarop we terug kunnen vallen. Laten we het dus maar houden op een paar duizend.

Een klein deel van hen is actief in organisaties als GIA, NGI, NAF, LAC, ERIA, Via Nova Architectura, Archimate Forum en de Associatie Business Engineers. Veel van deze organisaties organiseren inhoudelijke bijeenkomsten, kennen thematische werkgroepen, onderhouden websites, geven soms schriftelijke magazines of publicaties uit en bespreken actuele onderwerpen. Daarnaast herhaalt dit alles zich nog op internationale schaal, zoals in The Open Group, the Association of Enterprise Architects, the global Enterprise Architects Organisation en de EA Community. Vrijwel al het werk dat verzet wordt binnen de beroepsorganisaties in Nederland is vrijwilligerswerk of werk dat vanuit de grotere organisaties in de vorm van tijd of geld gesponsord wordt.

Wanneer je als architect tegen het bestaande ‘landschap’ van beroepsorganisaties aan kijkt, krijg je al gauw het idee dat hier sprake is van versnippering en dus verlies van energie en achterblijvende resultaten. Als dezelfde energie beter gericht zou worden, dan zou met dezelfde inspanning een hoger rendement behaald kunnen worden. En een hoger resultaat kan onze beroepsgroep wel gebruiken, want er moet nog veel ontwikkeld worden en architectuur heeft nog zeker enkele treden te gaan op de maturity-ladder. Een hogere mate van samen- hang en samenwerking binnen onze beroepsgroep, kan bijdragen aan bijvoorbeeld een verdere professionalisering, een betere positionering en meer toegevoegde waarde binnen bedrijven en instellingen, een grotere impact op opleidingen en meer gewicht in de internationale schaal.

De stand van zaken

Het Nederlands Architectuur Forum (NAF) kan gezien worden als een denk- en ontwikkeltank. De vele werkgroepen onderzoeken en ontwikkelen de architectuurpraktijk. De missie van het NAF is het bevorderen van het werken onder architectuur en het bevorderen van de professionaliteit van architecten in de wereld van organisatie en IT. Het NAF kent ongeveer 15 werkgroepen. Al deze werkgroepen zijn een samenwerking van wetenschappelijk onderzoek, onderwijs, gebruikers en leveranciers. Het NAF heeft een eigen nieuwsbrief, een Wiki waarin werkgroepen hun ideeën kwijt kunnen, en Plaxo en LinkedIn groepen waar je bijvoorbeeld discussies kunt starten. Het NAF organiseert seminars en de NAF-academy. Het NAF kent uitsluitend bedrijven als lid. Medewerkers van deze bedrijven, kunnen deelnemen aan activiteiten van werkgroepen.

Het NAF is ook vertegenwoordigd in de organisatie van het Landelijk Architectuur Congres. Dit jaarlijks terugkerend meerdaags congres, kan gezien worden als de jaarlijkse ontmoeting van leden van onze beroepsgroep, waarbij veel ruimte is voor het presenteren van nieuwe ontwikkelingen, nieuwe inzichten, nieuwe technieken en tools, best practices, e.d.

Inmiddels is een tweede landelijk congres ontstaan: het jaarlijks EAM, dat zich minder op IT en meer op Enterprise Architecture richt. EAM kent sterke verbindingen met het Archimate Forum. Deelnemers aan het EAM zullen in de regel ook te vinden zijn op het LAC.

Het Archimate Forum bestaat sinds dit jaar als onderdeel van The Open Group en is ontstaan uit de ArchiMate Foundation. Deze laatste had 20 leden onder Nederlandse bedrijven, overheidsorganisaties en onderwijsinstellingen. Alhoewel de Foundation strikt genomen niet meer bestaat is er nog wel een ArchiMate werkgroep die is gericht op de verdere ontwikkeling van het Archimate-gedachtegoed, dat eveneens onlangs tot internationale standaard is verheven. Deze Nederlandse werkgroep bestaat (voorlopig nog) naast ArchiMate werkgroepen binnen het NAF en de Open Group.

Via Nova Architectura stelt zich op de positie van het onafhankelijke, digitale magazine, dat een toegankelijk platform biedt voor de architectuurgemeenschap. Het is bedoeld om de primaire informatiebron te worden voor architecten. VNA maakt discussies over het vakgebied mogelijk, door de reactiemogelijkheid op artikelen. VNA publiceert ook scripties van studenten en kent een bescheiden Wiki.

Het Europees Register voor Informatie Architecten houdt zich bezig met het certificeren van architecten. Onlangs werd besloten dit uit te breiden tot het gehele veld van enterprise-, business-, informatie- en IT-architecten. ERIA is een vereniging en organiseert voor zijn leden enkele bijeenkomsten per jaar.

NGI, platform voor ICT-professionals, kent een afdeling Architectuur. Deze afdeling heeft als doel om door kennisdeling de professionalisering rondom architectuur in de ICT te bevorderen. Vanuit de afdeling wordt ook het publiceren gestimuleerd, onder meer jaarlijks in het blad ‘Informatie’ en in VNA. De afdeling Architectuur overweegt ook met werkgroepen te starten. Een alternatief wordt geboden door het Genootschap van Informatiearchitecten, dat maandelijks een lezing organiseert en waarbij de leden kunnen netwerken. Daarnaast zijn er thematische intervisiegroepen.

De Associatie Business Engineers heeft tot doel het vakgebied business engineering te professionaliseren. Een van de uitgangspunten is dat business engineering een integrale benadering vereist. Alle dimensies van de bedrijfsvoering - de processen, de mensen en de systemen - moeten in samenhang worden aangepakt om resultaten te kunnen boeken. De ABE organiseert thema-avonden, workshops en bedrijfsbezoeken en kent een Raad van Toezicht met maar liefst 6 hoogleraren.

Schets van een mogelijke toekomst.

Stel je voor dat we komen tot een herschikking van beroepsorganisaties en taken van hen. Waarbij elke organisatie zich concentreert op één of twee kerntaken. Waarbij actief samengewerkt wordt tussen deze organisaties, die elkaar services verlenen? Hoe zou het landschap er dan binnen Nederland uit kunnen zien? Ik geef een schets van mogelijkheden, voorzien van de nodige suggesties in de richting van de bestaande beroepsorganisaties.

Enterprise-, Bedrijfs-, business-, informatie- en IT-architecten (inclusief elke andere functieaanduiding binnen ons vakgebied), zouden zich kunnen verenigen binnen één beroepsorganisatie. Een dergelijke organisatie kan zorgen voor een bundeling van krachten en een belangrijke rol spelen in het netwerk van beroepsorganisaties. Welke van de bestaande beroepsorganisaties deze rol op zou kunnen pakken, is moeilijk te bepalen. Duidelijk is dat er meerdere kandidaten zijn. Wellicht dat een fusie van GIA, afdeling Informatiearchitectuur en ABE hiervoor de meest kansrijke perspectieven biedt. Uiteraard kunnen ook andere bestaande organisaties zich bij een fusie aansluiten. In een dergelijke beweging wordt de pijn van het opofferen van de eigen autonomie immers gelijkelijk gedeeld tussen de bestaande organisaties. Deze nieuwe beroepsorganisatie biedt alle architecten een organisatorisch onderdak en kan woordvoerder zijn namens de leden. Vergelijk de Landelijke Huisartsen Vereniging hiermee, waarbij 95% van de Nederlandse huisartsen is aangesloten. Zaken die de rechtspositie en belangen van architecten raken, dienen bij de beroepsorganisatie in vertrouwde handen te zijn. Denk hierbij aan een beroepsstatuut of gedragscode voor architecten, het opstellen van functiebeschrijvingen, het formuleren van arbeidsvoorwaarden, het regelen van auteursrechtelijke en verzekeringstechnische zaken.

Het NAF zou beschouwd kunnen worden als de denk- en ontwikkelorganisatie binnen ons vakgebied. Het stimuleren van wetenschappelijk onderzoek, het ontwikkelen van het vakgebied en instrumenten en bron van vakkennis, zouden als kerncompetentie moeten worden gezien. Vergelijk het Nederlands Huisartsen Genootschap, dat zich ten doel stelt om een wetenschappelijk gefundeerde, hoogstaande uitoefening van de geneeskunde door huisartsen te bevorderen. Het NAF zou niet alleen open moeten staan voor bedrijven, maar ook voor individuele architecten, die deel willen nemen aan de NAF-werkgroepen.

Berichten van de beroepsvereniging en de kennis van het NAF kunnen in Via Nova Architectura naar buiten gebracht worden. Via Nova Architectura wordt uiteraard een gezaghebbend webforum voor inhoudelijke gedachtewisseling over ons vakgebied, gevoed door de NAF- werkgroepen, maar open voor iedereen. Door deze kwaliteitsimpuls kan VNA een echte, internationale rol spelen. Uiteraard kent VNA ook mogelijkheden voor discussie, Wiki’s, een agenda, aankondigingen van congressen, seminars, e.d. Er is ruimte voor het vermelden van opleidingen, nieuwe publicaties op ons vakgebied, etc. Een heldere indeling, met herkenbare pagina’s voor de diverse partnerorganisaties, leveren de informatievoorziening over ons vakgebied op.

Congresseren doen we twee maal per jaar. LAC en EAM zouden hun deskundigheid kunnen bundelen en zorgen voor een goede programmering, die recht doet aan de diverse sub- disciplines binnen ons vakgebied.

ERIA zorgt in nauwe afstemming met de beroepsvereniging en NAF voor een gezaghebbende certificering, die bij voorkeur aansluit op internationaal erkende certificeringsinitiatieven. Samenwerking met het NAF zal bijdragen aan de inhoudelijke kwaliteit van de certificeringsprocedure. Differentiatie naar sub-disciplines en kwalificatieniveau maken deel uit van het aanbod. Bezitters van een certificaat worden ingeschreven in een openbaar register, dat door ERIA actueel wordt gehouden. NAF en ERIA kunnen invloed nemen op de inrichting en kwaliteit van de reguliere opleidingen op ons vakgebied.

Betaalde krachten

Door de voorgestelde bundeling van bestaande organisaties kunnen ook financiële middelen beter ingezet worden. Eén aansprekende beroepsorganisatie, zal een grote aantrekkingskracht hebben op architecten. Door het heffen van lidmaatschapsgelden, komt het aanstellen van betaalde krachten om de organisatie zijn functie optimaal te laten vervullen, dichter bij.

Het NAF ontvangt bijdragen van de deelnemende bedrijven, maar kan wellicht ook via allianties met universiteiten en de overheid gaan beschikken over extra onderzoek- en ontwikkelgeld. Hierdoor kan ook het NAF toegroeien naar een situatie, waarbij betaalde krachten een deel van het organisatorische en uitvoerende werk voor hun rekening nemen.

Via Nova Architectura krijgt bij de bovenstaande herschikking een dermate centrale plaats binnen de architectuurcommunity, dat het voor adverteerders en uitgevers een interessant medium wordt. Samenwerking met één of meer commerciële uitgeverijen, kan ertoe leiden dat onze beroepsmatige nieuwsvoorziening niet langer een kwestie is van louter vrijwilligerswerk, maar dat professionele redacteuren de architectuurgemeenschap van dag tot dag op een goed niveau kan informeren.

Congressen blijken ook nu al op commerciële basis georganiseerd te kunnen worden. Een betere samenhang binnen de community, zal deze positie consolideren, zo niet versterken. Ook hierbij is samenwerking met uitgevers, nu en in de toekomst, aan de orde. Door samenwerking met het NAF wordt de kwaliteit van het LAC mede geborgd.

De certificeringsorganisatie, tenslotte, zal een businessmodel moeten ontwikkelen, waarbij het certificeren en registreren op kostendekkende basis kan worden uitgevoerd.

Door ook in deze meer gezamenlijk op te treden, ontstaan er wellicht ook mogelijkheden om tot nu toe ongebruikte subsidie- en sponsormogelijkheden naar de sector toe te leiden.

Aken en Keulen

Het spreekwoord luidt dat Aken en Keulen niet op één dag zijn gebouwd. Dat geldt uiteraard ook voor het realiseren van de voorgestelde herschikkingen. Er zal sprake zijn van weerstand en van scepsis. Er dreigen posities verloren te gaan en er ontstaan nieuwe kansen. Wij architecten hebben een sterke reputatie als het gaat om het voeren van debatten en het jarenlang in stand houden van meningsverschillen.

Zoals we vaak tegen onze opdrachtgevers zeggen: Think big and act small. Dat moeten we zelf ook doen. Met een gezamenlijk toekomstbeeld, waaraan we een aantal jaren zorgvuldig werken, kan de bovenstaande herschikking tot stand worden gebracht. Waar een wil is, is een weg. Ik nodig iedereen uit om in reactie op dit artikel met concrete voorstellen te komen voor de eerste, voorzichtige stapjes op weg naar een professionele beroepsorganisatie.

Comments (1)

Only registered users can write comments.
Please login or register.